Temat SKD jest szeroko omawiany w różnych mediach, głównie w kontekście zasadności stosowania tej instytucji prawnej. Dziś spojrzymy na sprawę z innej perspektywy, aby ułatwić rozeznanie, zwłaszcza osobom, które nie mają wiedzy o niuansach kredytów. Wiedza w tym zakresie jest ważna, gdy chcemy zrozumieć, kiedy przysługuje SKD, a kiedy nie. Poniżej wyjaśniamy, jakich umów sankcja kredytu darmowego nie obejmuje.
Jakich kredytów i pożyczek nie obejmuje SKD?
Sankcja kredytu darmowego została wprowadzona po to, aby chronić konsumentów przed nieuczciwymi praktykami banków i instytucji pożyczkowych. Jej zastosowanie nie jest jednak uniwersalne i nie obejmuje wszystkich umów, które można kojarzyć z finansowaniem. Wyłączenia wynikają z charakteru tych produktów, a także z odmiennych regulacji prawnych, które je porządkują. Warto przyjrzeć się dokładniej, które rodzaje umów zostały wyłączone spod działania sankcji darmowego kredytu.
Kredyty wynikające z ugód
Jeżeli kredyt konsumencki powstaje w wyniku ugody, niezależnie od tego, czy jest ona sądowa, czy pozasądowa, to w takim przypadku nie obejmuje go sankcja kredytu darmowego. Chodzi o to, że gdy w wyniku negocjacji dochodzi do porozumienia między stronami, to następuje uregulowanie już istniejącej sytuacji, a nie zawarcie nowej umowy kredytowej na zasadach rynkowych.
Kredyty bez oprocentowania
Banki czasami oferują kredyty, w których konsument nie ponosi żadnych kosztów, w tym odsetek. Produkty tego rodzaju pojawiają się przy promocjach ratalnych, np. na zakup sprzętu AGD, mebli czy samochodu. Choć formalnie są to kredyty konsumenckie, to brak kosztów sprawia, że zasady sankcji kredytu darmowego nie odnoszą się do nich.
Kredyty pracownicze na preferencyjnych warunkach
Sankcja kredytu darmowego nie dotyczy kredytów pracowniczych udzielanych na preferencyjnych warunkach. Pracodawca może np. pożyczyć zatrudnionemu środki bez oprocentowania lub z minimalną prowizją. Celem takiej pożyczki jest ułatwienie pracownikowi pokrycia bieżących wydatków lub inwestycji, np. zakupu mieszkania, oraz zwiększenie motywacji i lojalności w firmie. Umowa nie jest dostępna publicznie i nie funkcjonuje na zasadach rynkowych, więc SKD nie znajduje w tym przypadku zastosowania.
Odwrócony kredyt hipoteczny
Odwrócony kredyt hipoteczny jest szczególnym produktem finansowym adresowanym do osób starszych, które chcą uzyskać środki na życie w zamian za stopniowe przenoszenie własności nieruchomości na bank. To rozwiązanie ma odmienny charakter niż typowe kredyty konsumenckie, ponieważ to bank wypłaca środki właścicielowi mieszkania, a spłata następuje dopiero po jego śmierci lub sprzedaży nieruchomości. Z tego względu ustawodawca wyłączył odwrócony kredyt hipoteczny spod sankcji darmowego kredytu.
Czy sankcja darmowego kredytu dotyczy leasingu?
Leasing konsumencki, czyli ten zawierany przez osoby fizyczne nieprowadzące działalności gospodarczej, może przypominać kredyt, jednak jego konstrukcja prawna jest inna. Klient płaci raty za korzystanie z przedmiotu umowy, np. samochodu, ale nie musi zostać jego właścicielem po zakończeniu okresu finansowania. Dlatego SKD nie dotyczy leasingu.
Jeżeli jednak umowa z leasingodawcą ma charakter finansowy, czyli przewiduje obowiązkowy wykup przedmiotu i spełnia kryteria produktu przypominającego pożyczkę lub kredyt, a przy tym zawiera błędne informacje o całkowitych kosztach, konsumentowi powinna przysługiwać sankcja kredytu darmowego. W takich przypadkach adwokat od spraw bankowych może pomóc w ocenie zasadności roszczenia i przygotowaniu odpowiedniego wniosku.
Usługi maklerskie a sankcja darmowego kredytu
Kolejnym obszarem, którego nie obejmuje sankcja darmowego kredytu, są usługi maklerskie. Klient zawierający umowę z firmą inwestycyjną nie zaciąga kredytu konsumenckiego, lecz korzysta z instrumentów finansowych i pośrednictwa w obrocie papierami wartościowymi. Nawet jeśli w ramach umowy pojawiają się opłaty czy koszty dodatkowe, przepisy o SKD nie znajdują tu zastosowania. Usługi maklerskie podlegają nadzorowi Komisji Nadzoru Finansowego i są regulowane innymi ustawami.
Co do zasady sankcja kredytu darmowego nie odnosi się do tych instrumentów finansowania, które albo nie spełniają definicji kredytu konsumenckiego w rozumieniu ustawy, albo nim są, ale mają zerowe oprocentowanie. W takich przypadkach SKD nie znajduje zastosowania, ponieważ brak kosztów sprawia, że mechanizm ochronny tej instytucji prawnej nie przynosi efektu.