Czy bank może naliczać odsetki od prowizji? Według orzecznictwa z 2026 r. odpowiedź brzmi: nie. Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku z 23 kwietnia 2026 r. (C-744/24) uznał, że dyrektywa 2008/48/WE sprzeciwia się warunkom, w których oprocentowanie obejmuje, poza wypłaconym kapitałem, także kwoty przeznaczone na pokrycie kosztów. Sąd Najwyższy w wyroku z 8 lipca 2026 r. (II CSKP 89/26) powtórzył tę ocenę na gruncie polskiej ustawy. Poniżej wyjaśniamy, co z tego wynika dla umów, w których prowizję doliczono do salda.
Na czym polega naliczanie odsetek od prowizji
Ustawa o kredycie konsumenckim rozróżnia dwie wielkości. Całkowita kwota kredytu to środki, które konsument faktycznie dostaje do dyspozycji, bez sfinansowanych w ten sposób kosztów (art. 5 pkt 7). Całkowity koszt kredytu to wszystko, co trzeba zapłacić w związku z umową: odsetki, opłaty, prowizje, a także ubezpieczenie, jeżeli bez niego nie byłoby finansowania albo nie dałoby się go uzyskać na oferowanych warunkach (art. 5 pkt 6).
W wielu umowach opłatę za udzielenie finansowania doliczono do salda, a oprocentowanie liczono od sumy wypłaty i prowizji. Przykład rachunkowy (uproszczony, bez uwzględnienia spłacanych rat): konsument dostaje 10 000 zł, prowizja wynosi 1 500 zł i zostaje doliczona do zadłużenia. Oprocentowanie 10% w skali roku liczone jest wtedy od 11 500 zł, więc w pierwszym roku około 150 zł odsetek przypada na samą prowizję.
Co orzekł TSUE w sprawie C-744/24
Sprawa trafiła do Luksemburga z Sądu Rejonowego we Włodawie. Konsument zawarł w 2022 r. umowę na 150 000 zł, z czego wypłacono mu 133 214,92 zł, a 16 785,08 zł poszło na składkę za ubezpieczenie nazwane dobrowolnym. Oprocentowanie naliczano od łącznej kwoty.
Trybunał odpowiedział, że art. 3 lit. g) i j) dyrektywy w związku z jej art. 10 ust. 2 stoi na przeszkodzie włączaniu do umów warunków przewidujących stosowanie stopy oprocentowania także do kwot na pokrycie wydatków, które wchodzą w skład całkowitego kosztu kredytu. W uzasadnieniu padły jeszcze trzy ważne stwierdzenia:
- kwota, która według umowy obciąża konsumenta jako koszt, zachowuje ten charakter niezależnie od tego, czy najpierw wpłynęła na jego rachunek (pkt 42-43),
- składka za polisę "dobrowolną", z którą wiązało się niższe oprocentowanie, też należy do całkowitego kosztu, bo była potrzebna do uzyskania finansowania na warunkach z oferty (pkt 41),
- kredytodawca może zamiast tego ustalić odpowiednio wyższą stopę procentową, więc wyrok nie zabrania pobierania prowizji, tylko jej oprocentowania (pkt 60).
Na drugie pytanie sądu, o sposób informowania konsumenta, Trybunał nie odpowiedział, uznając to za zbędne. Wyrok nie przesądza też, czy w danej sprawie przysługuje SKD: to ocenia sąd krajowy.
Wcześniejsze wyroki TSUE o prowizji
Wyrok w sprawie Lexitor z 11 września 2019 r. (C-383/18) dotyczył innej kwestii: przy spłacie przed terminem obniżka całkowitego kosztu obejmuje wszystkie opłaty nałożone na konsumenta, także prowizję. O odsetkach od prowizji w trakcie trwania umowy Trybunał wtedy się nie wypowiadał.
Wyrok z 13 lutego 2025 r. (C-472/23) zapadł w sprawie, w której również naliczano odsetki od skredytowanych kosztów, ale sąd odsyłający nie pytał, czy taka praktyka jest dopuszczalna. Trybunał wyjaśnił wtedy, że RRSO zawyżona tylko dlatego, że część warunków umowy uznano potem za nieuczciwe, sama w sobie nie narusza obowiązku informacyjnego. Potwierdził też, że jednolita sankcja w postaci utraty odsetek i opłat jest dopuszczalna, o ile naruszenie może podważyć ocenę przez konsumenta zakresu jego zobowiązania. Szerzej o skutkach tych orzeczeń piszemy w tekście o tym, czy po wyroku TSUE banki nie mogą pobierać odsetek od kosztów kredytu.
Wyrok Sądu Najwyższego II CSKP 89/26
Sprawa dotyczyła kredytu konsolidacyjnego z 2017 r. Konsumentce udostępniono 158 747 zł, a odsetki naliczano od 185 669,01 zł, bo w tej kwocie mieściła się prowizja 26 922,01 zł. Sąd okręgowy oddalił powództwo, uznając, że oprocentowanie kredytowanych kosztów jest dopuszczalne. Sąd Najwyższy uchylił ten wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Z uzasadnienia wynikają następujące wnioski:
- do skutecznego skorzystania z sankcji wystarczy wykazanie jednego z naruszeń wymienionych w art. 45 ust. 1,
- składniki kosztów nie mogą być naliczane od siebie, więc odsetki od prowizji są niezgodne z ustawą i z dyrektywą,
- harmonogram powinien wyodrębniać obok kapitału i odsetek także prowizję, a "ukrycie" jej w tej części raty, która spłaca kredyt, nie jest właściwą praktyką (art. 30 ust. 1 pkt 8),
- postanowienie o zmianie opłat oparte na okolicznościach, których konsument nie może zweryfikować, narusza art. 30 ust. 1 pkt 10.
Czy odsetki od prowizji dają podstawę do SKD
Odsetki naliczane od prowizji podnoszą RRSO i całkowitą kwotę do zapłaty, które umowa musi podawać zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 7. W sprawie II CSKP 89/26 Sąd Najwyższy powiązał tę praktykę z obowiązkami informacyjnymi z art. 30, zwłaszcza z wymogiem jasnego określenia zasad spłaty (pkt 8), a naruszenie tych obowiązków jest jedną z podstaw sankcji z art. 45 ust. 1. Ocena zawsze dotyczy jednak konkretnej umowy, a ostatnie słowo w sporze należy do sądu. O tym, kiedy błędne kredytowanie prowizji otwiera drogę do SKD, piszemy osobno.
Oświadczenie o skorzystaniu z sankcji składa się na piśmie. Uprawnienie wygasa po upływie roku od dnia wykonania umowy (art. 45 ust. 5), a ten termin biegnie niezależnie od reklamacji czy rozmów z bankiem.
Co zrobić, gdy w umowie oprocentowano prowizję
Najpierw porównaj w umowie dwie liczby: podstawę naliczania odsetek i całkowitą kwotę kredytu. Jeżeli pierwsza jest wyższa o prowizję albo składkę, sprawa wymaga analizy. Harmonogram spłat możesz dostać na wniosek, w każdym czasie i bez opłat (art. 37 ust. 1).
- umowa z załącznikami i formularzem informacyjnym,
- harmonogram oraz historia spłat,
- korespondencja z bankiem, w tym aneksy.
Reklamację bank rozpatruje w ciągu 30 dni, a w szczególnie skomplikowanych przypadkach, po wyjaśnieniu przyczyny opóźnienia, najpóźniej w 60 dni. Brak odpowiedzi w terminie oznacza, że reklamację uważa się za rozpatrzoną zgodnie z wolą klienta (art. 6-8 ustawy o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego). Po odmowie możesz złożyć wniosek do Rzecznika Finansowego, a także wszcząć przed nim pozasądowe postępowanie polubowne, w którym klient uiszcza opłatę 50 zł (art. 38 ust. 1 tej ustawy).
Wielu kredytobiorców obawia się reakcji banku na oświadczenie. Odpowiadamy na to w tekstach o tym, czy bank może wypowiedzieć umowę po złożeniu oświadczenia o SKD i czy po zastosowaniu SKD bank może odmówić świadczenia usług.
Jeżeli chcesz, żeby adwokat przejrzał Twoją umowę pod kątem odsetek od prowizji, skontaktuj się z kancelarią.
