Kredytowanie prowizji polega na tym, że opłata za udzielenie finansowania nie jest płacona z góry, tylko doliczana do zadłużenia i spłacana w ratach. Problem zaczyna się wtedy, gdy od tej prowizji bank liczy odsetki. Po orzeczeniach z 2026 r. wiadomo więcej o tym, kiedy błędne kredytowanie prowizji ma znaczenie w sporze. Wypowiedziały się w tej sprawie TSUE i Sąd Najwyższy, a ich wyroki pokazują, kiedy taki mechanizm może otworzyć drogę do sankcji kredytu darmowego (SKD).
Na czym polega kredytowanie prowizji?
Kredytowanie prowizji polega na sfinansowaniu tej opłaty z pożyczonych pieniędzy, tak że klient spłaca ją w ratach razem z kapitałem. Ile to kosztuje, pokazuje przykład rachunkowy z wartościami przyjętymi do obliczeń.
| Pozycja | Kwota (zł) |
|---|---|
| Pieniądze potrzebne klientowi i wypłacone na rachunek | 40 000 |
| Prowizja pokryta z kredytu | 4 000 |
| Suma do spłaty w ratach i podstawa oprocentowania | 44 000 |
Z tabeli wynika, że w takim układzie klient płaci odsetki także od 4 000 zł, których nigdy nie miał do dyspozycji. Sama kwota opłaty nie jest wtedy jedynym obciążeniem, bo przez cały okres spłaty rośnie od niej jeszcze oprocentowanie.
Co mówi ustawa o całkowitej kwocie kredytu?
Ustawa zalicza prowizję do kosztów, a nie do całkowitej kwoty kredytu. Całkowita kwota kredytu to według art. 5 pkt 7 suma środków udostępnionych konsumentowi, z wyłączeniem doliczonych kosztów. Całkowity koszt (art. 5 pkt 6) obejmuje odsetki, opłaty, prowizje i inne wydatki związane z umową. W przykładzie pierwsza wartość wynosi zatem 40 000 zł, a prowizja należy do kosztów.
Art. 30 ust. 1 wymienia dane, które musi zawierać umowa. W sprawach o kredytowaną prowizję najczęściej chodzi o cztery z nich:
- całkowitą kwotę kredytu (pkt 4),
- stopę oprocentowania i warunki jej stosowania (pkt 6),
- RRSO oraz całkowitą kwotę do zapłaty z założeniami przyjętymi do ich obliczenia (pkt 7),
- zasady i terminy spłaty (pkt 8).
Naruszenie tych czterech punktów jest wymienione w art. 45 ust. 1, czyli w katalogu uchybień, za które grozi sankcja kredytu darmowego.
Kiedy kredytowanie prowizji otwiera drogę do SKD?
Kredytowanie prowizji otwiera drogę do SKD wtedy, gdy bank liczy od niej odsetki i przez to podaje w umowie błędne dane z art. 30 ust. 1, bo samo doliczenie opłaty do zadłużenia nie jest zakazane. W wyroku z 23 kwietnia 2026 r. (C-744/24) Trybunał Sprawiedliwości UE uznał, że dyrektywa 2008/48/WE sprzeciwia się oprocentowaniu kwot przeznaczonych na koszty, bo nie wchodzą ani do sumy wypłaconej, ani do całkowitej kwoty kredytu. Trybunał dodał, że kredytodawca może zamiast tego przyjąć wyższą stopę, więc problemem jest mechanizm liczenia odsetek, a nie sam fakt pobrania prowizji.
W wyroku z 8 lipca 2026 r. (II CSKP 89/26) Sąd Najwyższy przywołał wyrok C-744/24. Uznał, że składniki kosztów nie mogą być naliczane od siebie, np. odsetki od prowizji. Wskazał też, że do skorzystania z sankcji wystarcza wykazanie jednego naruszenia z art. 45 ust. 1.
Przy odsetkach liczonych od prowizji sąd sprawdza więc, czy umowa prawidłowo podała dane z art. 30 ust. 1, zwłaszcza RRSO i całkowitą kwotę do zapłaty. Jeżeli wyliczono je od zawyżonej podstawy, może to być uchybienie z art. 45 ust. 1. O wyniku decyduje jednak treść konkretnej umowy, a nie sam model finansowania opłat. Szerzej o samej praktyce piszemy w tekście czy bank może naliczać odsetki od prowizji.
Czy harmonogram może ukrywać prowizję w racie kapitałowej?
Harmonogram nie powinien ukrywać prowizji w racie kapitałowej, bo ta opłata jest kosztem, a nie spłatą pożyczonych pieniędzy, więc ma być pokazana jako osobny składnik raty. Na ten element zwrócił uwagę SN w tej samej sprawie. Wliczenie tej opłaty do spłacanego długu ocenił jako niewłaściwe, z odwołaniem do art. 30 ust. 1 pkt 8 ustawy.
Jak sprawdzić swoją umowę krok po kroku?
Własną umowę sprawdzisz w czterech krokach:
- W umowie znajdź dwie wartości: całkowitą kwotę kredytu i sumę, od której naliczane jest oprocentowanie. Jeśli się nie zgadzają, zwykle różnicę stanowią skredytowane koszty.
- Porównaj je z kwotą, która wpłynęła na Twój rachunek, np. z wyciągu z dnia wypłaty.
- Zajrzyj do formularza informacyjnego otrzymanego przed podpisaniem umowy i ustal, czy podaje te same wartości.
- W harmonogramie zobacz, czy prowizja występuje jako osobny koszt, czy jest wliczona w kapitał.
Harmonogram możesz dostać na wniosek, bez opłaty, przez cały czas obowiązywania umowy zawartej na czas określony (art. 37 ust. 1). Pełną listę papierów opisujemy w artykule o dokumentach potrzebnych do złożenia oświadczenia o SKD.
Jak skorzystać z sankcji i jakie są jej granice?
Z sankcji korzysta się przez pisemne oświadczenie złożone bankowi lub firmie pożyczkowej, bo SKD nie działa automatycznie. Skutkiem jest zwrot kredytu bez odsetek i innych kosztów, w terminie i w sposób ustalony w umowie (art. 45 ust. 1). Koszty ustanowienia zabezpieczenia przewidziane w umowie ponosi konsument (art. 45 ust. 4). W sprawach, które trafiły do TSUE i SN, konsument albo nabywca jego wierzytelności żądał też zwrotu zapłaconych już odsetek i kosztów.
Uprawnienie do SKD wygasa po upływie roku od dnia wykonania umowy (art. 45 ust. 5). Jest to termin na złożenie oświadczenia, a nie przedawnienie roszczenia o zwrot. Jak liczyć ten rok, było przedmiotem pytań prawnych do SN (III CZP 3/25 i III CZP 15/25), według stanu na 4 listopada 2026 r. zawieszonych do czasu wyroków TSUE, więc lepiej nie czekać do ostatniej chwili.
Kredytodawca może nie uznać oświadczenia. Wtedy o zwrocie decyduje sąd, a wynik zależy od dowodów i od tego, jak sąd oceni konkretne postanowienia. Jak przygotować samo pismo, opisujemy w tekście jak napisać wniosek o sankcję kredytu darmowego.
Czy SKD dotyczy kredytu hipotecznego i dużych kwot?
Finansowanie mieszkania na kilkaset tysięcy złotych nie podlega SKD, bo ustawa o kredycie konsumenckim obejmuje umowy do 255 550 zł (art. 3 ust. 1). Wyjątkiem jest umowa niezabezpieczona hipoteką i przeznaczona na remont domu lub mieszkania, którą ustawa obejmuje także powyżej tej kwoty (art. 3 ust. 1a). Tę kategorię umów opisujemy osobno w tekście o SKD a kredycie hipotecznym. Jeżeli chcesz, żeby adwokat sprawdził, od jakiej kwoty bank liczył odsetki w Twojej umowie, skontaktuj się z kancelarią.
Gdy prowizję doliczono do zadłużenia, o szansach na SKD decyduje porównanie całkowitej kwoty kredytu z podstawą, od której bank naliczał odsetki. Jeżeli ta druga suma jest wyższa o prowizję, następnym krokiem jest sprawdzenie RRSO, sumy do zapłaty i harmonogramu, zanim minie rok od wykonania umowy.
