Na złożenie oświadczenia o sankcji kredytu darmowego (SKD) masz rok, ale nie od podpisania umowy. Art. 45 ust. 5 ustawy o kredycie konsumenckim brzmi: "Uprawnienie, o którym mowa w ust. 1, wygasa po upływie roku od dnia wykonania umowy". Cała trudność polega na tym, żeby ustalić, który dzień jest dniem wykonania i jak od niego odliczyć rok.
Od czego liczy się roczny termin na SKD
Ustawa nie definiuje pojęcia "wykonanie umowy", co zauważa Rzecznik Finansowy w Ogólnym Oświadczeniu z 1 grudnia 2025 r. W jego ocenie umowa jest wykonana dopiero wtedy, gdy obie strony wywiążą się ze swoich obowiązków, a w praktyce najczęściej jest to dzień spłaty przez konsumenta. Podobnie ujął to Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z 1 lipca 2019 r. (V ACa 118/18): chodzi o należyte wypełnienie wszystkich powinności obu stron, także ubocznych, dobrowolnie albo przymusowo.
Wynikają z tego dwie praktyczne rzeczy. Termin nie biegnie od dnia zawarcia umowy ani od dnia, w którym zauważysz błąd w dokumentach. Dopóki trwa spłata rat, roczny okres według tego poglądu jeszcze się nie rozpoczął, a oświadczenie można złożyć w trakcie spłacania.
Czy termin liczy się od wypłaty, czy od spłaty kredytu?
W sądach powszechnych pojawiało się też inne odczytanie przepisu. Według niego umowę wykonuje bank w chwili wypłaty pieniędzy, więc rok należałoby liczyć od tego dnia. Tak przyjął sąd pierwszej instancji w sprawie, którą Sąd Apelacyjny w Gdańsku rozpoznał wyrokiem z 8 października 2021 r. (I ACa 59/21). Sąd Apelacyjny tego poglądu nie podzielił i wskazał, że przepis wprowadzono dla ochrony konsumenta, żeby miał czas dowiedzieć się o naruszeniu i skorzystać ze swojego prawa.
Spór trafił do Sądu Najwyższego. Sąd Okręgowy w Poznaniu zapytał wprost, czy uprawnienie wygasa po roku od wykonania umowy przez kredytodawcę, czy przez obie strony (III CZP 3/25 i III CZP 15/25). Sąd Najwyższy zawiesił oba postępowania do czasu, aż Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej rozstrzygnie sprawy C-566/24, C-744/24 i C-831/24. W wyszukiwarce na stronie SN obie pozostawały 26 września 2026 r. oznaczone jako zawieszone, więc uchwały nie ma. O pytaniach z Poznania piszemy w tekście o orzecznictwie Sądu Najwyższego w sprawach SKD.
Jak policzyć rok krok po kroku
Ustawa o kredycie konsumenckim nie mówi, jak obliczać ten rok. W takiej sytuacji stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego o terminach (art. 110).
- Ustal dzień, w którym zapłaciłeś ostatnią należność z umowy: ratę, odsetki za opóźnienie albo opłatę. Pomoże w tym historia rachunku lub zaświadczenie o spłacie.
- Sprawdź, czy po tej wpłacie coś pozostało do zrobienia po stronie banku, na przykład rozliczenie wcześniejszej spłaty. Rzecznik Finansowy wskazuje, że gdy ostatnia czynność należy do kredytodawcy, rok biegnie od jej wykonania.
- Dodaj rok. Termin oznaczony w latach kończy się z upływem dnia, który datą odpowiada początkowemu dniowi (art. 112 Kodeksu cywilnego).
- Gdy koniec wypada w sobotę, niedzielę albo święto, termin upływa następnego dnia roboczego (art. 115 Kodeksu cywilnego).
Przykład rachunkowy: ostatnią ratę zapłacono w piątek 14 marca 2025 r. i nic więcej z umowy nie zostało do rozliczenia. Rok mija w sobotę 14 marca 2026 r., dlatego termin upływa dwa dni później, w poniedziałek. Przy ustalaniu daty bierze się pod uwagę zobowiązania wynikające z treści umowy, a nie kwotę, jaką konsument byłby winien po zastosowaniu sankcji (tak Rzecznik Finansowy).
Liczy się dzień, w którym oświadczenie dotarło do banku
Oświadczenie o SKD składa się kredytodawcy na piśmie (art. 45 ust. 1). Według art. 61 § 1 Kodeksu cywilnego oświadczenie woli jest złożone z chwilą, gdy doszło do adresata w taki sposób, że mógł zapoznać się z jego treścią. Sama data nadania listu w ostatnim dniu może więc nie wystarczyć. Bezpieczniej wysłać pismo z zapasem kilku tygodni i zachować potwierdzenie odbioru. Treść pisma omawiamy w artykule jak napisać wniosek o sankcję kredytu darmowego.
Kiedy trudniej ustalić dzień wykonania umowy
- Wcześniejsza spłata całości. Kredytodawca ma 14 dni na rozliczenie z konsumentem (art. 52). Sąd Okręgowy w Kielcach w wyroku z 14 marca 2023 r. (II Ca 98/23) uznał, że przedterminowa spłata nie kończy jeszcze stosunku, skoro pozostaje ten obowiązek. W innych orzeczeniach przyjmowano, że rok biegnie od dnia całkowitej spłaty, a nie od późniejszego zwrotu części prowizji.
- Zaległości po ostatniej racie. Jeżeli po racie zostały do zapłaty odsetki za opóźnienie, umowa w ujęciu przyjętym w wyroku V ACa 118/18 nie jest jeszcze wykonana.
- Wypowiedzenie i egzekucja. Rzecznik Finansowy, powołując się na orzecznictwo, podkreśla, że nie ma znaczenia, czy zobowiązania wykonano w terminie, dobrowolnie czy przymusowo, na przykład przez komornika. Rok liczy się od chwili, gdy wszystkie zostały w pełni wykonane.
Wygaśnięcie uprawnienia to nie przedawnienie
Rok z art. 45 ust. 5 dotyczy samego prawa do złożenia oświadczenia: po jego upływie uprawnienie wygasa. Czym innym jest przedawnienie roszczenia o zapłatę, które może pojawić się po skutecznym oświadczeniu. To reguluje Kodeks cywilny: ogólny termin wynosi sześć lat, a jego koniec przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego (art. 118). Bieg zaczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne (art. 120 § 1), co ocenia się w konkretnej sprawie. Obie instytucje zestawiamy w artykule sankcja kredytu darmowego a przedawnienie roszczeń.
Ile trwa prawo do SKD?
Nie da się tego podać jedną liczbą lat od podpisania umowy. Według stanowiska Rzecznika Finansowego i przytoczonych wyroków przy pożyczce rozłożonej na pięć lat możesz złożyć oświadczenie przez cały okres spłaty i jeszcze rok po jej zakończeniu. Gdy zobowiązanie spłacono przed czasem, koniec tego okresu przychodzi odpowiednio wcześniej.
Jeżeli chcesz, żeby adwokat sprawdził, od którego dnia liczyć termin w Twojej umowie, skontaktuj się z kancelarią.
