Orzecznictwo Sądu Najwyższego w sprawach SKD jest już znane w głównym punkcie. W wyroku z 8 lipca 2026 r. (II CSKP 89/26) SN przyjął, że do skorzystania z sankcji kredytu darmowego wystarcza jedno naruszenie z art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim, a naliczanie odsetek od prowizji jest sprzeczne z jej przepisami i z dyrektywą 2008/48. Nierozstrzygnięte pozostają pytania prawne z 2025 r., m.in. o sposób liczenia rocznego terminu. Poniżej opisujemy stan na 4 listopada 2026 r., sprawdzony w oficjalnych wyszukiwarkach SN.
Co orzekł SN w wyroku z 8 lipca 2026 r. (II CSKP 89/26)?
Sąd Najwyższy w wyroku z 8 lipca 2026 r. uchylił rozstrzygnięcie sądu okręgowego, który oddalił powództwo, i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Spór dotyczył kredytu konsolidacyjnego z 2017 r. Jako podstawę naliczania odsetek wskazano w umowie sumę wyższą od całkowitej kwoty kredytu, bo zawierała prowizję.
Z uzasadnienia wynikają cztery tezy:
- dla skuteczności sankcji wystarcza wykazanie jednego z naruszeń wymienionych w art. 45 ust. 1,
- składniki kosztów kredytu nie mogą być naliczane od siebie, więc odsetki od prowizji są niezgodne z ustawą i z dyrektywą,
- warunki zmiany opłat i prowizji muszą być na tyle konkretne, by konsument mógł je zweryfikować (art. 30 ust. 1 pkt 10),
- harmonogram powinien pokazywać osobno część kapitałową, odsetkową i inne koszty, w tym prowizję (art. 30 ust. 1 pkt 8).
Wyrok II CSKP 89/26 zapadł w konkretnej sprawie, w składzie trzech sędziów, i nie jest uchwałą. Formalnie wiąże tylko sąd, który ponownie rozpozna tę sprawę, ale pokazuje, jak SN wykłada przepisy.
Co SN orzekł wcześniej, w wyroku z 3 czerwca 2025 r. (II CSKP 1953/22)?
Sąd Najwyższy w wyroku z 3 czerwca 2025 r. wskazał, że odsetki kapitałowe nie mogą być pobierane od innych opłat niż kwota kredytu, i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, bo ustalenia nie pozwalały ocenić, od jakich kwot je naliczano. Spór dotyczył zapłaty, której bank dochodził po wypowiedzeniu umowy. SN odnotował przy tym, że sądy powszechne prezentują dwa stanowiska co do odsetek od skredytowanej prowizji i składki ubezpieczeniowej. Przegląd orzeczeń z niższych instancji zebraliśmy w tekście o tym, czy w polskich sądach zapadły wyroki w sprawach o sankcję kredytu darmowego.
Jakie pytania prawne obejmuje sprawa III CZP 15/25?
Sprawa III CZP 15/25 obejmuje pięć zagadnień, które Sąd Okręgowy w Poznaniu przedstawił Sądowi Najwyższemu postanowieniem z 19 lipca 2024 r.; do SN wpłynęła 25 kwietnia 2025 r. Pytania dotyczą tego:
- czy sąd z urzędu bada wszystkie przyczyny zastosowania sankcji, także niewymienione w oświadczeniu kredytobiorcy,
- czy roczny termin z art. 45 ust. 5 biegnie od wykonania umowy przez kredytodawcę, czy przez obie strony,
- czy abuzywność postanowień objętych przepisami z art. 45 ust. 1 jest podstawą sankcji,
- czy wolno oprocentować część kredytu przeznaczoną na zapłatę prowizji,
- czy błędne RRSO i całkowita kwota do zapłaty, wynikające wyłącznie z takiego oprocentowania, uzasadniają sankcję.
Na posiedzeniu 30 lipca 2025 r. SN zawiesił postępowanie do czasu wydania przez TSUE wyroków w sprawach C-566/24, C-744/24 i C-831/24.
Jakie pytania prawne obejmuje sprawa III CZP 3/25?
Sprawa III CZP 3/25 obejmuje trzy pytania tego samego sądu okręgowego, zadane postanowieniem z 19 listopada 2024 r.; do SN wpłynęła 22 stycznia 2025 r. Pokrywają się one z pytaniami 2, 4 i 5 z III CZP 15/25: o początek biegu rocznego terminu, o oprocentowanie skredytowanej prowizji i o skutki błędnego RRSO. Postanowieniem z 23 września 2025 r. SN również zawiesił postępowanie do czasu wyroków TSUE w tych samych trzech sprawach.
Jak SN rozstrzygnął 29 października 2026 r. sprawę III CZP 19/26?
W sprawie III CZP 19/26 Sąd Najwyższy odmówił 29 października 2026 r. podjęcia uchwały, więc pytania o wybór sądu przez nabywcę roszczenia z SKD nie zostały rozstrzygnięte. Zagadnienie przedstawił Sąd Okręgowy w Poznaniu 5 maja 2026 r. w trzech sprawach o zapłatę, które wytoczyła ta sama spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Chodziło o to, czy nabywca może pozwać bank w sądzie, w którego okręgu ma siedzibę (art. 37[2] § 1 k.p.c.), i czy sąd może zakwestionować wpis w Krajowym Rejestrze Sądowym. Trzecie pytanie dotyczyło tego, czy przeniesienie spółki do innej miejscowości tuż przed wytoczeniem powództwa, żeby wybrać sąd, może być nadużyciem prawa procesowego (art. 4¹ k.p.c.). Sentencja nie przesądza żadnej z tych kwestii, dlatego ocenia je nadal sąd, do którego trafia pozew.
Czym uchwała różni się od wyroku SN?
Uchwała ma moc wiążącą tylko w sprawie, w której ją podjęto, a wyrok kasacyjny wyznacza wykładnię dla sądu ponownie rozpoznającego spór. Pytania z III CZP 3/25 i III CZP 15/25 przedstawiono w trybie art. 390 § 1 k.p.c., w którym sąd drugiej instancji kieruje do SN zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości. Rozstrzygnięcie obowiązuje w danej sprawie (art. 390 § 2 k.p.c.), a innych sądów formalnie nie wiąże. Po wyroku kasacyjnym, takim jak II CSKP 89/26, sąd, który ponownie rozpoznaje sprawę, jest związany wykładnią prawa dokonaną przez SN (art. 398(20) k.p.c.).
Na jakim etapie są sprawy III CZP 15/25 i III CZP 3/25?
Według wyszukiwarki SN oba postępowania miały na 4 listopada 2026 r. status "sprawa zawieszona" i nie wyznaczono terminów rozpoznania. Ile pytań zawiera każda sprawa i od kiedy czeka na TSUE, zestawia tabela.
| Sygnatura | Liczba pytań | Data zawieszenia |
|---|---|---|
| III CZP 15/25 | 5 | 30 lipca 2025 r. |
| III CZP 3/25 | 3 | 23 września 2025 r. |
Z zestawienia wynika, że na 4 listopada 2026 r. obie sprawy czekały na TSUE ponad rok, ale część pytań straciła w tym czasie na ostrości. TSUE w wyroku z 23 kwietnia 2026 r. (C-744/24) przyjął, że dyrektywa sprzeciwia się oprocentowaniu kwot przeznaczonych na koszty kredytu. Wcześniej, 13 lutego 2025 r. (C-472/23), orzekł, że RRSO zawyżona wyłącznie z powodu postanowień uznanych później za niedozwolone nie jest sama w sobie naruszeniem obowiązku informacyjnego, co dotyka pytania o abuzywność.
Otwarte pozostają przede wszystkim dwie kwestie: od kiedy liczyć rok z art. 45 ust. 5 i czy sąd może wyjść poza zarzuty z oświadczenia. Dopóki SN ich nie rozstrzygnie, sądy powszechne oceniają je samodzielnie.
Z trzech spraw TSUE, na które czeka SN, w toku jest już tylko jedna. Sprawę C-566/24 Trybunał umorzył postanowieniem z 5 marca 2026 r., bez odpowiedzi na pytania, a w C-744/24 wyrok zapadł 23 kwietnia 2026 r. W C-831/24 rzecznik generalny przedstawił 11 czerwca 2026 r. opinię, w której zaproponował, żeby sąd rozpatrujący spór o sankcję badał z urzędu także braki informacyjne, na które konsument się nie powołał. Opinia nie wiąże Trybunału, a wyroku w tej sprawie na 4 listopada 2026 r. nie było.
Co orzecznictwo SN oznacza dla kredytobiorców?
Dla kredytobiorców orzecznictwo SN oznacza łatwiejsze wykazanie podstawy sankcji, przy nadal niepewnym terminie i zakresie badania sądu. Wynikają z niego cztery praktyczne wskazówki:
- jedno dobrze opisane naruszenie z katalogu art. 45 ust. 1 może wystarczyć,
- zarzuty najlepiej wymienić w oświadczeniu wprost, skoro zakres badania sądu jest sporny,
- z oświadczeniem nie warto zwlekać, bo sposób liczenia terminu nie jest przesądzony,
- przy odsetkach od prowizji stanowisko TSUE i SN jest od wyroków z 23 kwietnia i 8 lipca 2026 r. jednoznaczne, ale ocena konkretnej umowy należy do sądu.
Źródła typowych uchybień w umowach omawiamy w tekście z czego wynikają błędy banków kwalifikujące do SKD, a dalsze kroki w artykule o tym, jak złożyć pozew do sądu po odmowie SKD. Skalę zjawiska opisujemy we wpisie rośnie liczba pozwów w sprawach sankcji kredytu darmowego. Jeżeli chcesz, żeby adwokat ocenił Twoją umowę w świetle orzecznictwa SN, skontaktuj się z kancelarią.
Z orzecznictwa SN na 4 listopada 2026 r. pewne są dwie rzeczy: wystarcza jedno naruszenie z katalogu, a odsetki od prowizji są niezgodne z ustawą. Roczny termin i zakres badania sądu pozostają otwarte, więc oświadczenie najlepiej złożyć wcześnie i z wymienionymi wprost zarzutami.
