Orzecznictwo Sądu Najwyższego w sprawach SKD jest już znane w najważniejszym punkcie. W wyroku z 8 lipca 2026 r. (II CSKP 89/26) SN przyjął, że do skorzystania z sankcji kredytu darmowego wystarcza jedno naruszenie z art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim, a naliczanie odsetek od prowizji jest sprzeczne z jej przepisami i z dyrektywą 2008/48. Nierozstrzygnięte pozostają pytania prawne z 2025 r., m.in. o sposób liczenia rocznego terminu. Poniżej opisujemy stan na 26 września 2026 r., sprawdzony w oficjalnych wyszukiwarkach SN.
Wyrok SN z 8 lipca 2026 r. (II CSKP 89/26)
Sprawa dotyczyła kredytu konsolidacyjnego z 2017 r. Jako kwotę, od której liczono odsetki, wskazano w umowie sumę wyższą od całkowitej kwoty kredytu, bo zawierała prowizję. Sąd okręgowy oddalił powództwo, a SN uchylił ten wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Z uzasadnienia wynikają cztery tezy:
- dla skuteczności sankcji wystarcza wykazanie jednego z naruszeń wymienionych w art. 45 ust. 1,
- składniki kosztów kredytu nie mogą być naliczane od siebie, więc odsetki od prowizji są niezgodne z ustawą i z dyrektywą,
- warunki zmiany opłat i prowizji muszą być na tyle konkretne, by konsument mógł je zweryfikować (art. 30 ust. 1 pkt 10),
- harmonogram powinien pokazywać osobno część kapitałową, odsetkową i inne koszty, w tym prowizję (art. 30 ust. 1 pkt 8).
To wyrok wydany w konkretnej sprawie przez skład trzech sędziów, a nie uchwała. Formalnie wiąże tylko sąd, który ponownie rozpozna tę sprawę, ale pokazuje, jak SN wykłada przepisy.
Wcześniejszy wyrok SN z 3 czerwca 2025 r. (II CSKP 1953/22)
Rok wcześniej SN zajmował się sporem, w którym bank dochodził zapłaty po wypowiedzeniu umowy. Odnotował, że w sądach powszechnych funkcjonują dwa stanowiska co do odsetek od skredytowanej prowizji i składki ubezpieczeniowej. Wskazał, że odsetki kapitałowe nie mogą być pobierane od innych opłat niż kwota kredytu, i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, bo ustalenia nie pozwalały ocenić, od jakich kwot je naliczano. Przegląd orzeczeń sądów niższych instancji zebraliśmy w tekście o tym, czy w polskich sądach zapadły wyroki w sprawach o sankcję kredytu darmowego.
Pytania prawne w sprawie III CZP 15/25
Sąd Okręgowy w Poznaniu postanowieniem z 19 lipca 2024 r. przedstawił Sądowi Najwyższemu pięć zagadnień, sprawa wpłynęła 25 kwietnia 2025 r. Pytania dotyczą tego:
- czy sąd z urzędu bada wszystkie przyczyny zastosowania sankcji, także niewymienione w oświadczeniu kredytobiorcy,
- czy roczny termin z art. 45 ust. 5 biegnie od wykonania umowy przez kredytodawcę, czy przez obie strony,
- czy abuzywność postanowień objętych przepisami z art. 45 ust. 1 jest podstawą sankcji,
- czy wolno oprocentować część kredytu przeznaczoną na zapłatę prowizji,
- czy błędne RRSO i całkowita kwota do zapłaty, wynikające wyłącznie z takiego oprocentowania, uzasadniają sankcję.
Na posiedzeniu 30 lipca 2025 r. SN zawiesił postępowanie do czasu wydania przez TSUE wyroków w sprawach C-566/24, C-744/24 i C-831/24.
Pytania prawne w sprawie III CZP 3/25
Tutaj ten sam sąd okręgowy postanowieniem z 19 listopada 2024 r. zadał trzy pytania, sprawa wpłynęła do SN 22 stycznia 2025 r. Pokrywają się one z pytaniami 2, 4 i 5 z III CZP 15/25: o początek biegu rocznego terminu, o oprocentowanie skredytowanej prowizji i o skutki błędnego RRSO. Postanowieniem z 23 września 2025 r. SN również zawiesił postępowanie do czasu wyroków TSUE w tych samych trzech sprawach.
Czym uchwała różni się od wyroku SN
Pytania z III CZP 3/25 i III CZP 15/25 zadano w trybie art. 390 § 1 k.p.c., w którym sąd drugiej instancji przedstawia SN zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości. Uchwała rozstrzygająca takie zagadnienie wiąże w danej sprawie (art. 390 § 2 k.p.c.). Innych sądów formalnie nie wiąże. Po wyroku wydanym na skutek skargi kasacyjnej, takim jak II CSKP 89/26, sąd, któremu przekazano sprawę, jest związany wykładnią prawa dokonaną przez SN (art. 398(20) k.p.c.).
Na jakim etapie są te sprawy
Według wyszukiwarki SN oba postępowania mają na 26 września 2026 r. status "sprawa zawieszona" i nie wyznaczono terminów rozpoznania. Część pytań straciła jednak na ostrości. TSUE w wyroku z 23 kwietnia 2026 r. (C-744/24) uznał, że dyrektywa sprzeciwia się oprocentowaniu kwot przeznaczonych na koszty kredytu. Wcześniej, 13 lutego 2025 r. (C-472/23), orzekł, że RRSO zawyżona wyłącznie z powodu postanowień uznanych później za niedozwolone nie jest sama w sobie naruszeniem obowiązku informacyjnego, co dotyka pytania o abuzywność.
Otwarte pozostają przede wszystkim dwie kwestie: od kiedy liczyć rok z art. 45 ust. 5 i czy sąd może wyjść poza zarzuty z oświadczenia. Dopóki SN ich nie rozstrzygnie, sądy powszechne oceniają je samodzielnie.
Co to oznacza dla kredytobiorców
- jedno dobrze opisane naruszenie z katalogu art. 45 ust. 1 może wystarczyć,
- zarzuty najlepiej wymienić w oświadczeniu wprost, skoro zakres badania sądu jest sporny,
- z oświadczeniem nie warto zwlekać, bo sposób liczenia terminu nie jest przesądzony,
- przy odsetkach od prowizji stanowisko TSUE i SN jest dziś jednoznaczne, ale ocena konkretnej umowy należy do sądu.
Źródła typowych uchybień w umowach omawiamy w tekście z czego wynikają błędy banków kwalifikujące do SKD, a dalsze kroki w artykule o tym, jak złożyć pozew do sądu po odmowie SKD. Skalę zjawiska opisujemy w tekście rośnie liczba pozwów w sprawach sankcji kredytu darmowego. Jeżeli chcesz, żeby adwokat ocenił Twoją umowę w świetle orzecznictwa SN, skontaktuj się z kancelarią.
