Czy w ramach SKD można odzyskać ubezpieczenie kredytu? Chodzi o sankcję z art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim. Odpowiedź zależy od trzech rzeczy: czy polisa należy do całkowitego kosztu kredytu, czy bank naliczał od niej odsetki i komu składka była należna. W 2026 r. wiele w tej sprawie wyjaśnił wyrok TSUE z 23 kwietnia 2026 r. (C-744/24), który dotyczył właśnie finansowania z doliczoną do salda opłatą za polisę.
Kiedy składka ubezpieczeniowa jest kosztem kredytu?
Składka jest kosztem kredytu, gdy wykupienie polisy jest niezbędne, żeby dostać finansowanie albo otrzymać je na oferowanych warunkach (art. 5 pkt 6 lit. b ustawy o kredycie konsumenckim). Do całkowitego kosztu należą wtedy wydatki na usługi dodatkowe, w szczególności ubezpieczenia. Liczą się więc dwie sytuacje:
- bez polisy bank w ogóle nie udzieliłby finansowania,
- bez polisy pieniądze byłyby dostępne, ale na gorszych warunkach, na przykład z wyższym oprocentowaniem.
Druga sytuacja zdarza się częściej, niż się wydaje. W sprawie C-744/24 ubezpieczenie nazwano w umowie "dobrowolnym", ale jego wykupienie obniżało oprocentowanie. Bank przekonywał, że opłata przekazywana bezpośrednio ubezpieczycielowi to odrębna kategoria wydatków. Trybunał uznał jednak, że skoro polisa była wymagana do uzyskania kredytu na warunkach z oferty, składka wchodzi do całkowitego kosztu (pkt 41 wyroku). Sama nazwa "dobrowolne" niczego zatem nie przesądza.
Polisa naprawdę niezależna od umowy z bankiem, czyli taka, której brak nie zmieniał ani decyzji, ani ceny, nie jest kosztem kredytu w rozumieniu ustawy. Przykładem jest ubezpieczenie na życie kupione samodzielnie, bez związku z ofertą finansowania.
Czy bank może naliczać odsetki od składki ubezpieczeniowej po wyroku C-744/24?
Bank nie może naliczać odsetek od składki, która należy do całkowitego kosztu kredytu, bo TSUE uznał, że dyrektywa 2008/48/WE stoi na przeszkodzie warunkom umowy przewidującym stosowanie stopy oprocentowania także do kwot przeznaczonych na takie wydatki. Nie ma przy tym znaczenia, czy te kwoty najpierw wpłynęły na rachunek konsumenta (pkt 42-43). Liczby ze sprawy z Włodawy pokazują, jak wyglądało takie rozliczenie.
| Pozycja | Kwota (zł) |
|---|---|
| Suma pożyczona według umowy | 150 000 |
| Wypłacone konsumentowi | 133 214,92 |
| Przekazane na składkę ubezpieczeniową | 16 785,08 |
Z tabeli wynika, że oprocentowanie liczone od całych 150 000 zł obejmowało także 16 785,08 zł składki, czyli pieniądze, których nie wypłacono konsumentowi.
Sąd Najwyższy 8 lipca 2026 r. (II CSKP 89/26) przywołał to orzeczenie i uznał, że oprocentowanie składników całkowitego kosztu kredytu jest niezgodne z ustawą i z dyrektywą. Ta sama zasada obejmuje opłatę za udzielenie finansowania, o czym piszemy w tekście czy bank może naliczać odsetki od prowizji.
Czy ubezpieczenie kredytu wraca w ramach SKD?
W ramach SKD odsetki naliczone od składki odpadają, a o zwrocie pieniędzy zapłaconych za polisę decyduje konstrukcja umowy i ocena sądu. Po skutecznym oświadczeniu konsument oddaje pożyczony kapitał bez odsetek i innych kosztów należnych kredytodawcy (art. 45 ust. 1). Odsetki naliczone od polisy należą się bankowi, więc mieszczą się w tym skutku.
Ze składką bywa trudniej. Trafia zwykle do ubezpieczyciela, a nie do banku, a art. 45 ust. 4 stanowi, że koszty ustanowienia zabezpieczenia przewidzianego w umowie konsument ponosi mimo sankcji. Przepisy nie mówią wprost, jak traktować składkę za ubezpieczenie spłaty.
Umowa musi też podawać informację o kosztach usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń (art. 30 ust. 1 pkt 10), oraz o sposobie zabezpieczenia i ubezpieczenia spłaty (art. 30 ust. 1 pkt 14). Oba punkty są wymienione w art. 45 ust. 1, więc ich naruszenie może samo w sobie stanowić podstawę sankcji.
Co dzieje się z ubezpieczeniem przy spłacie kredytu przed terminem?
Przy spłacie całości przed terminem składka wliczona do kosztów kredytu podlega obniżce z art. 49. Całkowity koszt kredytu zmniejsza się o pozycje przypadające na czas, o który skrócono umowę, nawet jeśli konsument poniósł je z góry. TSUE w wyroku Lexitor z 11 września 2019 r. (C-383/18) potwierdził, że redukcja przy wcześniejszym zakończeniu umowy obejmuje wszystkie koszty nałożone na konsumenta.
Spłata przed terminem nie zamyka drogi do SKD. Uprawnienie wygasa po upływie roku od dnia wykonania umowy (art. 45 ust. 5) i jest to termin na oświadczenie. Kwestię, do kiedy można żądać zwrotu pieniędzy, reguluje kodeks cywilny i opisujemy ją w tekście o SKD i przedawnieniu roszczeń.
Jak dochodzić zwrotu kosztów ubezpieczenia?
Kosztów ubezpieczenia dochodzi się w pięciu krokach, od zebrania dokumentów do wniosku albo pozwu:
- Zbierz umowę, formularz informacyjny, dokumenty polisy (w tym deklarację przystąpienia do ubezpieczenia grupowego) i ofertę, jeżeli pokazywała różne warianty cenowe.
- Sprawdź, od jakiej kwoty liczono odsetki i czy składka jest wykazana w całkowitym koszcie kredytu.
- Porównaj oprocentowanie z polisą i bez niej, jeżeli oferta je rozróżniała.
- Złóż oświadczenie o SKD na piśmie, a przy sporze o wysokość zwrotu także reklamację. Według ustawy o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego (art. 6-8) bank odpowiada w ciągu 30 dni, w szczególnie skomplikowanych przypadkach najpóźniej w 60 dni. Przekroczenie terminu oznacza, że reklamację uważa się za rozpatrzoną zgodnie z wolą klienta.
- Po odmowie możesz złożyć wniosek do Rzecznika Finansowego albo skierować sprawę do sądu.
Przed wysłaniem pism warto ocenić, czy umowa kwalifikuje się do sankcji darmowego kredytu. Szerzej o skutkach orzeczeń TSUE piszemy w artykule o tym, czy po wyroku TSUE banki nie mogą pobierać odsetek od kosztów kredytu. Jeżeli chcesz, żeby adwokat sprawdził, jak w Twojej umowie potraktowano ubezpieczenie, skontaktuj się z kancelarią.
Przy ubezpieczeniu kredytu najpierw warto ustalić, czy polisa wpływała na decyzję albo cenę finansowania. Jeżeli tak, składka należy do całkowitego kosztu, odsetki od niej po wyroku C-744/24 są niedopuszczalne, a o losie samej opłaty za ubezpieczenie przy SKD rozstrzyga treść umowy.
