Czy w ramach SKD można odzyskać ubezpieczenie kredytu? Chodzi o sankcję z art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim. Odpowiedź zależy od trzech rzeczy: czy polisa należy do całkowitego kosztu kredytu, czy bank naliczał od niej odsetki i komu składka była należna. W 2026 r. wiele w tej sprawie wyjaśnił wyrok TSUE z 23 kwietnia 2026 r. (C-744/24), który dotyczył właśnie kredytu ze skredytowaną składką ubezpieczeniową.
Kiedy składka ubezpieczeniowa jest kosztem kredytu
Ustawa zalicza do całkowitego kosztu kredytu wydatki na usługi dodatkowe, w szczególności ubezpieczenia, gdy ich poniesienie jest niezbędne, żeby dostać finansowanie albo otrzymać je na oferowanych warunkach (art. 5 pkt 6 lit. b ustawy o kredycie konsumenckim). Liczą się więc dwie sytuacje:
- bez polisy bank w ogóle nie udzieliłby finansowania,
- bez polisy finansowanie byłoby dostępne, ale na gorszych warunkach, na przykład z wyższym oprocentowaniem.
Druga sytuacja jest częstsza, niż się wydaje. W sprawie C-744/24 ubezpieczenie nazwano w umowie "dobrowolnym", ale jego wykupienie obniżało oprocentowanie. Bank przekonywał, że składka płacona bezpośrednio ubezpieczycielowi to odrębna kategoria wydatków. Trybunał uznał jednak, że skoro polisa była wymagana, żeby dostać finansowanie na warunkach z oferty, składka wchodzi do całkowitego kosztu (pkt 41 wyroku). Sama nazwa "dobrowolne" niczego zatem nie przesądza.
Jeżeli polisa była naprawdę niezależna od umowy z bankiem, czyli jej brak nie zmieniał ani decyzji, ani ceny, składka nie jest kosztem kredytu w rozumieniu ustawy. Dotyczy to na przykład ubezpieczenia na życie kupionego samodzielnie, bez związku z ofertą finansowania.
Odsetki od składki ubezpieczeniowej po wyroku C-744/24
W sprawie z Włodawy konsument pożyczył 150 000 zł, z czego 133 214,92 zł wypłacono mu, a 16 785,08 zł poszło na składkę. Oprocentowanie liczono od całej kwoty. TSUE orzekł, że dyrektywa 2008/48/WE stoi na przeszkodzie warunkom umowy, które przewidują stosowanie stopy oprocentowania także do kwot przeznaczonych na pokrycie wydatków wchodzących w skład całkowitego kosztu kredytu. Nie ma przy tym znaczenia, czy te kwoty najpierw wpłynęły na rachunek konsumenta (pkt 42-43).
Sąd Najwyższy w wyroku z 8 lipca 2026 r. (II CSKP 89/26) przywołał to orzeczenie i uznał, że naliczanie odsetek od składników całkowitego kosztu kredytu jest niezgodne z ustawą i z dyrektywą. Ta sama zasada obejmuje opłatę za udzielenie finansowania, o czym piszemy w tekście czy bank może naliczać odsetki od prowizji.
Czy ubezpieczenie kredytu wraca w ramach SKD
Po skutecznym oświadczeniu konsument zwraca pożyczony kapitał bez odsetek i innych kosztów należnych kredytodawcy (art. 45 ust. 1). Odsetki naliczone od składki są odsetkami należnymi bankowi, więc mieszczą się w tym skutku.
Ze składką bywa trudniej. Trafia zwykle do ubezpieczyciela, a nie do banku, a art. 45 ust. 4 stanowi, że koszty ustanowienia zabezpieczenia przewidzianego w umowie konsument ponosi mimo sankcji. Ustawa nie mówi wprost, jak traktować składkę za ubezpieczenie spłaty. To, czy wraca, zależy od konstrukcji konkretnej umowy i ocenia to sąd.
Umowa musi też podawać informację o kosztach usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń (art. 30 ust. 1 pkt 10), oraz o sposobie zabezpieczenia i ubezpieczenia spłaty (art. 30 ust. 1 pkt 14). Oba punkty są wymienione w art. 45 ust. 1, więc ich naruszenie może samo w sobie stanowić podstawę sankcji.
Ubezpieczenie a spłata kredytu przed terminem
Osobną drogą jest art. 49. Przy spłacie całości przed terminem całkowity koszt kredytu obniża się o te pozycje, które dotyczą okresu, o który skrócono umowę, nawet jeśli konsument poniósł je wcześniej. Jeżeli składka należy do całkowitego kosztu, obniżka obejmuje także ją. TSUE w wyroku Lexitor z 11 września 2019 r. (C-383/18) potwierdził, że obniżka przy wcześniejszej spłacie obejmuje wszystkie koszty nałożone na konsumenta.
Spłata przed terminem nie zamyka drogi do SKD. Uprawnienie wygasa po upływie roku od dnia wykonania umowy (art. 45 ust. 5). To termin na oświadczenie. Kwestię, do kiedy można żądać zwrotu pieniędzy, reguluje kodeks cywilny i opisujemy ją w tekście o SKD i przedawnieniu roszczeń.
Jak dochodzić zwrotu kosztów ubezpieczenia
- Zbierz umowę, formularz informacyjny, dokumenty polisy (w tym deklarację przystąpienia do ubezpieczenia grupowego) i ofertę, jeżeli pokazywała różne warianty cenowe.
- Sprawdź, od jakiej kwoty liczono odsetki i czy składka jest wykazana w całkowitym koszcie kredytu.
- Porównaj oprocentowanie z polisą i bez niej, jeżeli oferta je rozróżniała.
- Złóż oświadczenie o SKD na piśmie, a przy sporze o wysokość zwrotu także reklamację. Bank odpowiada w ciągu 30 dni, w szczególnie skomplikowanych przypadkach najpóźniej w 60 dni, a przekroczenie terminu oznacza, że reklamację uważa się za rozpatrzoną zgodnie z wolą klienta (art. 6-8 ustawy o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego).
- Po odmowie możesz złożyć wniosek do Rzecznika Finansowego albo skierować sprawę do sądu.
Przed wysłaniem pism warto ocenić, czy umowa kwalifikuje się do sankcji darmowego kredytu. Szerzej o skutkach orzeczeń TSUE piszemy w artykule o tym, czy po wyroku TSUE banki nie mogą pobierać odsetek od kosztów kredytu.
Jeżeli chcesz, żeby adwokat sprawdził, jak w Twojej umowie potraktowano ubezpieczenie, skontaktuj się z kancelarią.
