Zgubiona umowa nie odbiera prawa do sankcji kredytu darmowego, ale bez jej treści trudno ocenić, czy bank albo firma pożyczkowa naruszyli przepisy. Dlatego pierwszym krokiem jest odzyskanie kopii umowy i dokumentów spłaty. Poniżej opisujemy, gdzie jej szukać, o co i na jakiej podstawie możesz poprosić bank albo firmę pożyczkową oraz co zrobić, gdy odpowiedź nie przychodzi.
Czy zgubiona umowa kredytowa przekreśla SKD?
Utrata egzemplarza nie przekreśla SKD, bo ustawa wiąże sankcję z treścią umowy, a nie z tym, czy klient przechował dokument. Konsument składa drugiej stronie pisemne oświadczenie, a potem zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów, w terminie i w sposób ustalony w umowie (art. 45 ust. 1). Żeby wskazać konkretne uchybienie, na przykład brak RRSO albo niepełną informację o kosztach, trzeba jednak znać brzmienie dokumentu.
Liczy się też czas. Uprawnienie wygasa po upływie roku od dnia wykonania umowy (art. 45 ust. 5). Jeżeli kredyt jest już spłacony, każdy tydzień szukania papierów skraca ten okres. Gdy spłata dalej trwa, termin jeszcze nie biegnie.
Gdzie szukać umowy, zanim napiszesz do banku?
Pierwsze miejsca do sprawdzenia to poczta e-mail, bankowość elektroniczna i dokumenty od sprzedawcy, bo kredytodawca ma obowiązek niezwłocznie doręczyć ją konsumentowi (art. 29 ust. 2) i egzemplarz powinien kiedyś do Ciebie trafić. Przy kredycie zawartym przez internet lub w aplikacji sprawdź:
- skrzynkę e-mail z okresu zawarcia umowy, łącznie z folderem spam i archiwum,
- bankowość elektroniczną: zakładkę z dokumentami, wiadomościami albo szczegółami kredytu,
- dokumenty od sprzedawcy, jeśli kredyt był ratalny i zawierany w sklepie.
Jak uzyskać kopię umowy kredytowej od banku?
Wiele instytucji wydaje drugi egzemplarz umowy na prośbę klienta, a zasady i ewentualny koszt podaje ich regulamin albo taryfa, choć ustawa o kredycie konsumenckim nie zawiera przepisu, który wprost nakazywałby wydać duplikat po podpisaniu. Dopóki trwa umowa zawarta na czas określony, masz za to prawo w każdym momencie otrzymać na wniosek, bez opłat, harmonogram spłaty z podziałem na kapitał, odsetki i inne koszty (art. 37 ust. 1 i 2).
Drugą podstawą jest RODO. Art. 15 daje prawo do informacji, jakie dane osobowe są przetwarzane, i do ich kopii, przy czym pierwszy egzemplarz jest bezpłatny. TSUE potwierdził, że tak jest także wtedy, gdy wniosek ma cel inny niż ochrona danych (wyrok z 26 października 2023 r., C-307/22). Kopia obejmuje fragmenty albo całe dokumenty, jeśli jest to niezbędne do skutecznego wykonania praw z RODO (C-487/21, orzeczenie z 4 maja 2023 r.). Nie jest to więc automatyczne prawo do pełnego egzemplarza umowy, ale często pozwala odtworzyć jej główne dane.
Na wniosek z RODO administrator odpowiada bez zbędnej zwłoki, w każdym razie w ciągu miesiąca. Gdy bank potrzebuje więcej czasu, musi o tym poinformować z podaniem przyczyn. Przedłużenie może wynieść najwyżej dwa kolejne miesiące (art. 12 ust. 3).
Co wpisać we wniosku o dokumenty?
We wniosku o dokumenty wpisz pięć rzeczy:
- imię, nazwisko, PESEL i adres do korespondencji,
- numer umowy albo rachunku kredytowego, jeśli go znasz, a gdy nie, przybliżoną datę zawarcia i rodzaj finansowania,
- czego potrzebujesz: umowa z załącznikami, harmonogram, historia wpłat, zaświadczenie o spłacie, polisa lub deklaracja przystąpienia do ubezpieczenia,
- podstawę: prośba o duplikat umowy oraz żądanie dostępu do danych i ich kopii z art. 15 RODO,
- preferowaną formę odpowiedzi, na przykład plik PDF na wskazany adres.
Pełną listę materiałów omawiamy w tekście o tym, jakie dokumenty przygotować do oświadczenia o sankcji kredytu darmowego.
Jakie informacje z umowy będą potrzebne do oceny SKD?
Do oceny SKD potrzebne są elementy, które umowa musi zawierać pod rygorem sankcji (art. 30 ust. 1), więc nawet z części dokumentów warto je odczytać. Najważniejsze z nich to:
- całkowita kwota kredytu, czyli pieniądze faktycznie udostępnione bez kosztów sfinansowanych w ramach umowy,
- stopa oprocentowania z warunkami jej zmiany,
- RRSO i całkowita kwota do zapłaty wraz z założeniami przyjętymi do obliczenia,
- zasady i terminy spłaty,
- inne koszty, takie jak prowizja czy ubezpieczenie, oraz warunki, na jakich mogą się zmienić.
Sam harmonogram albo historia wpłat nie zastąpią treści umowy, ale pokażą, od jakiej kwoty naliczano odsetki i czy prowizja była doliczona do kapitału.
Co zrobić, gdy bank nie odpowiada albo odmawia?
Gdy bank milczy albo odmawia, możesz złożyć reklamację, a przy żądaniu z RODO także skargę do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (art. 77 RODO). Bank lub firma pożyczkowa odpowiada na reklamację bez zbędnej zwłoki, nie później niż w 30 dni, a w szczególnie skomplikowanych przypadkach w terminie do 60 dni, po wyjaśnieniu przyczyny opóźnienia (art. 6 i 7 ustawy o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego). Po jej nieuwzględnieniu można zwrócić się do Rzecznika Finansowego.
Jeżeli sprawa trafi do sądu, brak własnego egzemplarza nie zamyka drogi. Każdy, kto posiada dokument stanowiący dowód faktu istotnego dla rozstrzygnięcia, ma obowiązek przedstawić go na zarządzenie sądu (art. 248 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego). Wniosek o takie zarządzenie przygotowuje strona albo jej pełnomocnik.
Co zrobić po odzyskaniu dokumentów?
Po odzyskaniu kopii umowy i historii wpłat sprawdź, czy dokument zawiera uchybienie z katalogu art. 45 ust. 1, i przygotuj pismo według wskazówek z artykułu, jak napisać wniosek o sankcję kredytu darmowego. Wiele osób pyta też, czy bank może wypowiedzieć umowę po złożeniu oświadczenia o SKD oraz jak spór wpływa na zdolność kredytową i dane w BIK. Jeżeli chcesz, żeby adwokat pomógł przygotować wniosek o dokumenty i ocenił umowę, skontaktuj się z kancelarią.
Zgubiona umowa nie odbiera prawa do SKD, ale bez jej treści trudno wskazać uchybienie, a roczny termin po spłacie biegnie niezależnie od poszukiwań. Prośbę o kopię dokumentów, z powołaniem także na art. 15 RODO, najlepiej złożyć od razu.
