Oświadczenie Rzecznika Finansowego w sprawie SKD, wydane 1 grudnia 2025 r. jako Ogólne Oświadczenie zawierające istotny pogląd, zbiera stanowisko Rzecznika w najczęstszych sporach o sankcję kredytu darmowego. Dotyczy wykładni art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim: czasu na złożenie oświadczenia, tego, co wchodzi do kwoty oddanej do dyspozycji, odsetek od finansowanych kosztów, RRSO, zmian opłat, odstąpienia od umowy i spłaty przed terminem. Poniżej omawiamy, co z niego wynika dla osób, które analizują swoje umowy, i co zmieniło się od jego wydania.
Czym jest Ogólne Oświadczenie Rzecznika Finansowego?
Ogólne Oświadczenie to jeden dokument, w którym Rzecznik ujął tezy powtarzające się w jego indywidualnych poglądach i postępowaniach interwencyjnych, zamiast pisać stanowisko do każdej sprawy osobno. Rzecznik wskazuje, że wydał je na podstawie art. 63 Kodeksu postępowania cywilnego, który pozwala mu przedstawiać sądowi pogląd na sprawę. Ustawa o Rzeczniku Finansowym odsyła do tego przepisu w art. 28.
Według samego Rzecznika oświadczenie można przedstawić w postępowaniu sądowym, np. jako załącznik do pozwu lub innego pisma procesowego. W sprawach, których dokument nie obejmuje, Rzecznik deklaruje przygotowanie indywidualnego stanowiska na wniosek.
Czy oświadczenie Rzecznika wiąże sąd?
Oświadczenie Rzecznika nie wiąże sądu, bo Rzecznik sam zaznacza, że nie ma kompetencji do wykładni przepisów obowiązującej sądy, a jego stanowisko należy traktować jako wskazówkę interpretacyjną. Sąd może je uwzględnić, ale rozstrzyga samodzielnie, na podstawie ustawy i orzecznictwa, w tym wyroków TSUE i Sądu Najwyższego. Kolejne etapy procesu opisujemy w tekście jak przebiega postępowanie sądowe w sprawie SKD.
Co Rzecznik mówi o przesłankach sankcji?
Według oświadczenia do zastosowania SKD potrzebne są dwa warunki: naruszenie przez kredytodawcę przepisu wymienionego w art. 45 ust. 1 i skuteczne złożenie przez konsumenta pisemnego oświadczenia. Uchybienia Rzecznik dzieli na trzy rodzaje, zebrane w tabeli.
| Rodzaj | Przepisy |
|---|---|
| Uchybienie formie pisemnej umowy | art. 29 ust. 1 |
| Braki w treści umowy | art. 30 ust. 1 pkt 1-8, 10, 11, 14-17 i art. 31-33 |
| Przekroczenie ograniczeń kosztów | art. 33a, art. 36a-36c |
Z zestawienia wynika, że sankcję może uruchomić zarówno forma i treść dokumentu, jak i wysokość kosztów. Rzecznik uważa, że rozmiar i waga naruszenia nie mają znaczenia, z zastrzeżeniem art. 5 Kodeksu cywilnego, jeżeli uchybienie może podważyć możliwość oceny przez konsumenta zakresu jego zobowiązania. Powołuje się tu na wyrok TSUE z 13 lutego 2025 r. (C-472/23). Sankcję może wywołać zarówno pominięcie danych, jak i informacja podana niewłaściwie, np. w sposób niezrozumiały dla typowego adresata.
Od kiedy liczyć roczny termin z art. 45 ust. 5?
W ocenie Rzecznika roczny termin z art. 45 ust. 5 liczy się od chwili, w której obie strony spełniły wszystkie zobowiązania, najczęściej od dnia spłaty ostatniej należności. Ustawa mówi tylko, że uprawnienie wygasa po upływie roku od dnia wykonania umowy. Jeśli ostatnia czynność należała do kredytodawcy, rok biegnie od dnia, w którym ją zrobił. Z SKD może więc skorzystać także ktoś, kto o wadach umowy dowiedział się po spłacie. Moment, od którego ten rok się liczy, według stanu na 26 września 2026 r. był jednak w orzecznictwie sporny.
Jakie uchybienia w umowach opisuje Rzecznik?
Rzecznik opisuje uchybienia w pięciu obszarach: całkowita kwota kredytu, odsetki od finansowanych kosztów, RRSO i stopa oprocentowania, zmiana opłat oraz odstąpienie i spłata przed terminem.
Co Rzecznik mówi o całkowitej kwocie kredytu?
Do całkowitej kwoty kredytu nie wolno wliczać prowizji, opłat ani odsetek. Zgodnie z art. 5 pkt 7 ustawy to maksymalna suma środków udostępnionych konsumentowi, bez kredytowanych kosztów. Rzecznik odwołuje się tu do wyroku TSUE C-377/14 i decyzji Prezesa UOKiK.
Czy wolno naliczać odsetki od kredytowanych kosztów?
Naliczanie oprocentowania od prowizji czy składki, sfinansowanych z pożyczonych pieniędzy, według Rzecznika nie ma podstawy w przepisach. Zawyża całkowity koszt, a przez to RRSO, co narusza art. 30 ust. 1 pkt 7. Po wydaniu oświadczenia tę kwestię podjęły sądy. TSUE w wyroku z 23 kwietnia 2026 r. (C-744/24) uznał takie postanowienia za sprzeczne z dyrektywą 2008/48/WE. Sąd Najwyższy 8 lipca 2026 r. (II CSKP 89/26) ocenił tę praktykę jako niezgodną z ustawą i z prawem unijnym.
Jak umowa ma podawać RRSO i stopę oprocentowania?
Umowa powinna podawać RRSO jako jedną wartość procentową, nie przedział ani sam wzór, razem z założeniami obliczeń podanymi jasno. Błędem jest zarówno zaniżenie, jak i zawyżenie wskaźnika. Niedopuszczalne jest też posługiwanie się dwiema różnymi wielkościami opisującymi oprocentowanie.
Kiedy zapis o podwyżce opłat i prowizji jest prawidłowy?
Według Rzecznika zapis o podwyżce opłat jest prawidłowy, gdy jej przesłanki odwołują się do obiektywnych, sprawdzalnych źródeł i określają kierunek oraz zakres zmiany. Samo wyliczenie okoliczności bez takiego powiązania, w ocenie Rzecznika, nie spełnia wymogu z art. 30 ust. 1 pkt 10.
Co umowa ma mówić o odstąpieniu i spłacie przed terminem?
Umowa powinna poprawnie opisywać prawo odstąpienia, w tym kwotę odsetek w stosunku dziennym, liczoną od sumy faktycznie udostępnionej i przy roku 365 dni. Musi też przedstawiać procedurę spłaty przed terminem, w tym rozliczenie w 14 dni (art. 52) i obniżenie kosztów z art. 49.
Co warto zrobić po lekturze oświadczenia?
Po lekturze oświadczenia najpierw zobacz, czy Twoja umowa w ogóle podlega ustawie; pomoże w tym tekst o tym, jakich kredytów dotyczy SKD. Potem porównaj umowę z tematami z oświadczenia: czy całkowita kwota kredytu odpowiada temu, co wpłynęło na konto, od jakiej sumy liczono odsetki, czy podano założenia RRSO i jak opisano zmianę opłat. Nowe orzeczenia i stanowiska śledzisz w źródłach, które wymieniamy w artykule gdzie szukać najnowszych informacji w sprawie SKD.
Oświadczenie Rzecznika bywa pomocne w sporze, ale nie zastąpi analizy konkretnej umowy. Jeśli szukasz pełnomocnika, zobacz, jak wybrać adwokata w sprawie SKD, albo skontaktuj się z naszą kancelarią.
Ogólne Oświadczenie z 1 grudnia 2025 r. zbiera argumenty, które TSUE i Sąd Najwyższy w 2026 r. potwierdziły co do oprocentowania finansowanych kosztów, ale sądu nie wiąże. Przy własnej umowie można je wykorzystać jako listę kontrolną: kwota kredytu, podstawa odsetek, założenia RRSO i zasady zmiany opłat.
