SKD dotyczy umów objętych ustawą z 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim. Liczy się nie nazwa produktu, tylko to, czy finansowania udzielił przedsiębiorca osobie działającej jako konsument, do jakiej kwoty i czy umowa nie należy do wyjątków. Poniżej przechodzimy przez najczęstsze rodzaje zobowiązań i wskazujemy, gdzie sankcja nie ma zastosowania.
Jakich kredytów dotyczy SKD według ustawy?
SKD obejmuje finansowanie w wysokości nie większej niż 255 550 zł albo równowartość tej kwoty w innej walucie, którego przedsiębiorca w zakresie swojej działalności udziela konsumentowi (art. 3 ust. 1). Za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą z przedsiębiorcą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową (art. 22[1] Kodeksu cywilnego).
Ustawa wymienia przykładowo umowy, które traktuje jak kredyt konsumencki (art. 3 ust. 2):
- pożyczkę,
- kredyt w rozumieniu prawa bankowego, na przykład gotówkowy albo konsolidacyjny,
- odroczenie terminu zapłaty, jeżeli konsument ponosi z tego tytułu jakiekolwiek koszty,
- umowę, w której kredytodawca płaci osobie trzeciej, a konsument zobowiązuje się mu to zwrócić, jak przy zakupach na raty,
- kredyt odnawialny.
Ustawę stosuje się także do finansowania udzielanego przez SKOK-i swoim członkom (art. 2 ust. 1). Jeżeli pieniądze zaciągnięto na potrzeby firmy, kredytobiorca nie występuje jako konsument i ustawa go nie chroni, bo o statusie decyduje związek czynności z działalnością, a nie forma umowy. Sam fakt, że umowa podlega ustawie, nie wystarcza jednak do sankcji. Potrzebne jest jeszcze naruszenie jednego z przepisów wymienionych w art. 45 ust. 1.
Czy SKD obejmuje pożyczkę na remont powyżej 255 550 zł?
Ustawa obejmuje także kredyt na remont domu albo lokalu mieszkalnego w kwocie wyższej niż 255 550 zł, jeżeli nie jest zabezpieczony hipoteką (art. 3 ust. 1a). To jedyny wyjątek od limitu kwotowego. W takim przypadku o objęciu ustawą decyduje cel finansowania i brak hipoteki, a nie wysokość sumy.
Czego ustawa nie obejmuje?
Ustawa nie obejmuje między innymi umów wyłączonych w art. 4 ust. 1:
- w których konsument nie płaci oprocentowania ani innych kosztów związanych z kredytem,
- leasingu, jeżeli umowa nie przewiduje obowiązku nabycia przedmiotu przez konsumenta,
- zawartych w wyniku ugody sądowej albo pozasądowego rozwiązania sporu konsumenckiego,
- udzielanych wyłącznie zatrudnionym u danego pracodawcy, na warunkach określonych w ustawie,
- odwróconego kredytu hipotecznego i konsumenckiej pożyczki lombardowej.
Osobne zasady dotyczą kredytu w rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowym, a tabela odpowiada na pytanie, kiedy przy takim finansowaniu stosuje się art. 45.
| Termin spłaty | Stosowane przepisy | Czy stosuje się art. 45 |
|---|---|---|
| Do 1 miesiąca | wyłącznie art. 17 ust. 4 (art. 4 ust. 2 pkt 2) | nie |
| Do 3 miesięcy albo na żądanie | wybrane przepisy, w tym art. 45 (art. 4 ust. 2 pkt 3) | tak |
Z tabeli wynika, że przy kredycie w koncie najpierw trzeba sprawdzić termin spłaty, bo przy najkrótszym sankcja nie wchodzi w grę.
Czy SKD dotyczy kredytu hipotecznego?
Ustawa z 23 marca 2017 r. o kredycie hipotecznym, obowiązująca od 22 lipca 2017 r., nie zawiera przepisu o SKD (pełny tytuł obejmuje też nadzór nad pośrednikami i agentami). Reguluje ona finansowanie konsumentów zabezpieczone hipoteką albo innym prawem związanym z nieruchomością mieszkalną, a także kredyt przeznaczony na nabycie takiego lokalu lub domu (art. 3 ust. 1 tej ustawy).
Przy umowach zawartych przed tą datą ocena zależy od przepisów obowiązujących w dniu podpisania i od konstrukcji kontraktu, dlatego wymaga indywidualnej analizy. Szerzej piszemy o tym w artykule SKD a kredyt hipoteczny.
Czy SKD dotyczy kredytu na samochód i leasingu?
Pożyczka na zakup samochodu dla osoby prywatnej zwykle podlega ustawie, jeżeli mieści się w limicie kwotowym, a leasing tylko wtedy, gdy konsument musi stać się właścicielem auta. Ustawy nie stosuje się do leasingu, jeżeli umowa nie przewiduje obowiązku nabycia przedmiotu przez konsumenta (art. 4 ust. 1 pkt 2). Stosuje się ją natomiast do leasingu i najmu, jeżeli odrębna umowa przewiduje obowiązek nabycia przedmiotu na żądanie kredytodawcy (art. 4 ust. 4). O szczegółach piszemy w tekście sankcja kredytu darmowego a leasing samochodu.
Czy SKD dotyczy pożyczek pozabankowych i zakupów na raty?
Pożyczki pozabankowe podlegają ustawie, bo obejmuje ona każdego kredytodawcę, czyli przedsiębiorcę, który w zakresie swojej działalności udziela finansowania konsumentom (art. 5 pkt 2), a więc także instytucje pożyczkowe. Pożyczki krótkoterminowe podlegają tym samym wymogom co do treści umowy. Obowiązuje je też ustawowy limit pozaodsetkowych kosztów (art. 36a), a jego przekroczenie jest wymienione w art. 45 ust. 1. Więcej w tekście o SKD a kredyty z firm pożyczkowych i parabanków.
Przy zakupach na raty i odroczonej płatności decydują koszty. Jeżeli kupujący płaci za odłożenie terminu zapłaty, umowa podlega ustawie (art. 3 ust. 2 pkt 3). Jeżeli nie płaci ani odsetek, ani innych kosztów, ustawy się nie stosuje (art. 4 ust. 1 pkt 1).
Czy SKD dotyczy kredytów konsolidacyjnych i spłaconych?
Kredyt konsolidacyjny dla osoby prywatnej, niezabezpieczony hipoteką i mieszczący się w limicie, podlega ustawie jak każdy inny. Wcześniejsze zobowiązania spłacone konsolidacją ocenia się oddzielnie, ale z ograniczeniem czasowym: uprawnienie do sankcji wygasa po upływie roku od dnia wykonania umowy (art. 45 ust. 5). Sposób liczenia tego terminu jest sporny (według stanu na 4 listopada 2026 r. zagadnienia III CZP 3/25 i III CZP 15/25 czekały na rozstrzygnięcie w Sądzie Najwyższym), dlatego przy spłaconych zobowiązaniach nie warto zwlekać.
Ogólne oświadczenie w sprawie stosowania art. 45 wydał 1 grudnia 2025 r. Rzecznik Finansowy, o czym piszemy w tekście czego dotyczy oświadczenie Rzecznika Finansowego w sprawie SKD. Jeżeli chcesz, żeby adwokat ocenił, czy Twoja umowa podlega ustawie, skontaktuj się z kancelarią.
O tym, czy SKD dotyczy Twojego kredytu, decydują kolejno: status konsumenta, kwota do 255 550 zł (poza remontem bez hipoteki), brak wyłączenia z art. 4 i naruszenie z art. 45 ust. 1. Nazwa produktu w umowie nie ma przy tym znaczenia.
