Oświadczenie o sankcji kredytu darmowego składa się, gdy kredytodawca nie spełni obowiązków informacyjnych określonych w ustawie o kredycie konsumenckim. Przepisy te dotyczą kredytu konsumenckiego, ale coraz częściej pojawia się pytanie, czy można je zastosować także do leasingu samochodowego. Odpowiedź zależy od konkretnych zapisów umowy.
Czy leasing samochodu mieści się w zakresie sankcji
Sankcja kredytu darmowego dotyczy wyłącznie kredytów konsumenckich udzielanych osobom fizycznym na cele niezwiązane z działalnością gospodarczą. Leasing klasyczny, operacyjny i finansowy, w większości przypadków nie spełnia ustawowej definicji kredytu, ponieważ jego istotą jest udostępnienie rzeczy do używania, a nie przekazanie kapitału do swobodnego rozporządzania. Leasingodawca pozostaje właścicielem pojazdu przez cały okres trwania umowy.
Na rynku funkcjonują jednak tzw. leasingi konsumenckie, oferowane przez banki i instytucje finansowe w formie ratalnej zbliżonej do klasycznego kredytu. Taką konstrukcję spotyka się np. u dealerów współpracujących z bankami: klient otrzymuje harmonogram spłat i propozycję wykupu pojazdu po zakończeniu umowy. Ten produkt bywa mylony z kredytem ratalnym i stanowi punkt wyjścia w ocenie podstaw do złożenia oświadczenia.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o kredycie konsumenckim, przepisów tej ustawy nie stosuje się do umowy leasingu, jeżeli nie przewiduje ona obowiązku nabycia przedmiotu umowy przez konsumenta. Tylko leasing z obowiązkiem wykupu może zostać uznany za kredyt konsumencki. Sam zapis o prawie wykupu, czyli opcji, z której konsument może, ale nie musi skorzystać, nie wystarczy do objęcia umowy ustawą.
Termin na złożenie oświadczenia o SKD przy leasingu
Jeśli umowa leasingu dotyczy osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej i przewiduje obowiązkowy wykup, możliwe jest złożenie oświadczenia o sankcji kredytu darmowego. Konsument ma na to 1 rok od dnia wykonania umowy, zgodnie z przepisami ustawy o kredycie konsumenckim.
Termin jest sztywny i nie podlega przedłużeniu. Nawet jeśli konsument dowie się o naruszeniach po jego upływie, nie dochodzi już skutecznie roszczeń. Zanim cokolwiek trafi do leasingodawcy, potrzebna jest dokładna analiza treści umowy i ustalenie, kiedy termin zaczął biec.
Dokumenty wymagane przy weryfikacji umowy leasingu
- Umowa leasingu wraz z załącznikami określającymi warunki wykupu
- Harmonogram spłat rat leasingowych
- Formularz informacyjny przekazany przed podpisaniem umowy, jeśli był dostarczony
- Korespondencja z leasingodawcą dotycząca warunków finansowania
Sprawdzenie warunków wykupu i pozostałych zapisów pozwala ocenić, czy zastosowanie sankcji wchodzi w grę. Pomocne są tu zwłaszcza załączniki do umowy oraz treść formularza informacyjnego, o ile został przekazany przed zawarciem kontraktu. Zanim zdecydujesz o złożeniu oświadczenia, sprawdź, czy Twoja umowa kwalifikuje się do sankcji.
Dlaczego leasingodawcy odrzucają oświadczenia
Większość firm leasingowych odrzuca oświadczenia o sankcji kredytu darmowego niemal automatycznie, argumentując, że ich produkty nie podlegają ustawie o kredycie konsumenckim. Najczęściej powołują się na brak obowiązku wykupu pojazdu po zakończeniu umowy, co zgodnie z przepisami wyłącza zastosowanie sankcji.
W przypadku leasingu konsumenckiego z obowiązkowym wykupem sprawa się komplikuje. Nawet gdy umowa formalnie odpowiada definicji kredytu konsumenckiego, leasingodawcy zazwyczaj nie przyznają tego otwarcie, bo działa to na ich niekorzyść. Droga do odzyskania kosztów prowadzi wtedy przez postępowanie sądowe po odmowie, gdzie sąd ocenia rzeczywisty charakter umowy.
Argumenty podnoszone przez firmy leasingowe
- Umowa dotyczy udostępnienia rzeczy, a nie przekazania środków pieniężnych
- Brak obowiązku wykupu pojazdu po zakończeniu okresu leasingu
- Wykup stanowi odrębną umowę sprzedaży niezależną od leasingu
- Kwota wykupu ma charakter symboliczny i nie stanowi części finansowania
Ważne: o zastosowaniu sankcji nie przesądza nazwa umowy, lecz konkretne postanowienia w dokumentach. Niska kwota wykupu nie wyklucza objęcia umowy ustawą, jeśli sama umowa nakłada obowiązek nabycia pojazdu.
Kiedy warto podjąć próbę dochodzenia sankcji
Choć sankcja kredytu darmowego nie obejmuje większości klasycznych leasingów, są sytuacje, w których próba jej zastosowania ma sens. Rozstrzyga jedno pytanie: czy umowa przewiduje obowiązkowy wykup pojazdu po zakończeniu okresu leasingowania. Jeśli tak, otwiera się przestrzeń do analizy obowiązków informacyjnych leasingodawcy.
Mając wątpliwości co do swojego finansowania, przyjrzyj się dokumentom z większą uwagą. Sprawdź zwłaszcza, czy leasingodawca przekazał wszystkie wymagane informacje przed podpisaniem umowy, w tym formularz z RRSO, całkowitą kwotą do zapłaty oraz rzeczywistą stopą oprocentowania. Brak choćby jednego z tych elementów może stanowić podstawę roszczenia.
