Skutki SKD dla wizerunku banku wynikają z tego, że każda uznana sankcja kredytu darmowego pozbawia instytucję przychodu z konkretnej umowy, a spory o nią bywają opisywane publicznie. Poniżej porządkujemy, co sankcja oznacza dla banku od strony prawnej i finansowej, jak wygląda jawność orzeczeń i jak kredytodawcy mogą ograniczać ryzyko. Tekst jest informacyjny i nie ocenia żadnej konkretnej instytucji.
Co sankcja oznacza dla kredytodawcy?
Dla kredytodawcy sankcja to utrata zarobku na danej umowie: odzyskuje udostępniony kapitał, ale nie dostaje odsetek ani prowizji. Zgodnie z art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim, jeżeli bank lub firma pożyczkowa naruszyli jeden z wymienionych tam przepisów, klient po złożeniu pisemnego oświadczenia oddaje otrzymane środki bez odsetek i innych kosztów.
Zapis w umowie nie może wyłączyć tego skutku. Art. 47 stanowi, że postanowienia umowne nie mogą wyłączać ani ograniczać uprawnień konsumenta przewidzianych w ustawie. Kredytodawca zachowuje natomiast prawo do kosztów ustanowienia zabezpieczenia określonych w umowie (art. 45 ust. 4).
Jakie skutki finansowe ma SKD dla banku: w jednej umowie czy w całym portfelu?
Pojedyncza sankcja dotyczy jednej umowy, ale ryzyko rośnie, gdy ten sam wzorzec stosowano wobec licznych klientów, bo ta sama wada może zostać podniesiona w wielu sporach. Chodzi o postanowienia, o których w latach 2025-2026 wypowiedziały się TSUE i Sąd Najwyższy:
- W wyroku z 23 kwietnia 2026 r. (C-744/24) Trybunał uznał, że dyrektywa 2008/48/WE sprzeciwia się oprocentowaniu kwot przeznaczonych na pokrycie kosztów kredytu, np. prowizji albo składki ubezpieczeniowej.
- SN 8 lipca 2026 r. (II CSKP 89/26) przywołał to orzeczenie i uznał naliczanie odsetek od prowizji za niezgodne z ustawą i dyrektywą.
- W wyroku z 13 lutego 2025 r. (C-472/23) TSUE wskazał, że postanowienia o zmianie opłat, których przesłanek konsument nie jest w stanie zweryfikować, mogą naruszać obowiązek informacyjny.
Pozwów o SKD nie składają wyłącznie sami kredytobiorcy. W obu postępowaniach C-472/23 i II CSKP 89/26 roszczeń dochodził podmiot, który nabył wierzytelność od konsumenta. Szerzej o skali zjawiska piszemy w tekście o tym, że rośnie liczba pozwów w sprawach SKD.
Jak spory o SKD wpływają na wizerunek banku?
Wizerunek banku kształtują między innymi publikowane orzeczenia i sposób, w jaki bank odpowiada na oświadczenia klientów. Rozstrzygnięcia w sprawach o SKD może przeczytać każdy, ale nie każdy sąd podaje nazwę kredytodawcy jednakowo.
| Sygnatura | Oznaczenie banku |
|---|---|
| SN, II CSKP 89/26 | "Bank spółka akcyjna w W." |
| TSUE, C-472/23 | inicjały |
| TSUE, C-744/24 | pełna nazwa |
Z zestawienia wynika, że czytelnik orzeczenia czasem pozna nazwę kredytodawcy, a czasem tylko jej skrót. Na postrzeganie banku wpływa też to, jak odpowiada na oświadczenie kredytobiorcy. Jasne pismo z uzasadnieniem stanowiska, niezależnie od tego, czy kredytodawca oświadczenie uznaje, pozwala klientowi zrozumieć sytuację i ocenić dalsze kroki.
Jakie działania wobec kredytodawców może podjąć Prezes UOKiK?
Praktyki instytucji udzielających kredytów konsumenckich mogą być przedmiotem działań Prezesa UOKiK. Co może wynikać z jego rozstrzygnięcia ze stycznia 2026 r., piszemy w artykule o tym, jaki wpływ na SKD może mieć decyzja UOKiK. Informacja o możliwości reklamacji i wniosku do Rzecznika Finansowego jest też częścią zawiadomienia o zmianie umowy (art. 30a ust. 1 pkt 2).
W jakim terminie bank odpowiada na reklamację?
Bank odpowiada na reklamację bez zbędnej zwłoki, nie później niż w 30 dni od jej otrzymania (art. 6 ustawy o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego). W szczególnie skomplikowanych sprawach termin może się wydłużyć, ale nie ponad 60 dni, a klient dostaje wyjaśnienie przyczyny opóźnienia (art. 7).
Pismo powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne oraz wskazanie odpowiednich fragmentów umowy albo wzorca (art. 9). Gdy termin nie zostanie dotrzymany, reklamację uważa się za rozpatrzoną zgodnie z wolą klienta (art. 8). Sposób, w jaki instytucja wywiązuje się z tych obowiązków, klient widzi bezpośrednio, więc wpływa on na jej odbiór. Samo oświadczenie o skorzystaniu z SKD jest odrębną czynnością przewidzianą w art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim.
Jak kredytodawcy mogą ograniczać ryzyko SKD?
Kredytodawcy mogą ograniczać ryzyko SKD, porządkując we wzorcach umów cztery obszary, które wskazują orzeczenia z lat 2025 i 2026:
- Oprocentowanie liczone wyłącznie od całkowitej kwoty kredytu. TSUE zaznaczył w wyroku C-744/24, że kredytodawca może zamiast odsetek od kosztów przyjąć odpowiednio wyższą stopę procentową.
- Harmonogram, który pokazuje prowizję jako koszt, a nie część kapitału, na co zwrócił uwagę SN w sprawie II CSKP 89/26.
- Przesłanki zmiany opłat opisane tak, żeby klient mógł sprawdzić ich wystąpienie i wpływ na koszty.
- Poprawnie wyliczone RRSO i całkowita kwota do zapłaty, z podaniem założeń (art. 30 ust. 1 pkt 7).
Zmiana wzorców działa na przyszłość. Umowy już zawarte ocenia się według ich treści z dnia podpisania, dlatego dla kredytobiorcy ważniejsze od polityki banku jest to, co zawiera jego własny dokument.
Co skutki SKD dla banku oznaczają dla kredytobiorcy?
Dla kredytobiorcy skorzystanie z SKD jest uprawnieniem ustawowym, a nie oceną banku. Klienci pytają często, czy po złożeniu oświadczenia kredytodawca może zmienić warunki współpracy. Odpowiadamy na to w tekście czy po zastosowaniu SKD bank może odmówić świadczenia usług. Jeżeli chcesz, żeby adwokat ocenił Twoją umowę pod kątem przepisów z art. 45 ust. 1, skontaktuj się z kancelarią.
Skutki SKD dla banku są finansowe, bo dotyczą każdej umowy zawartej na wadliwym wzorcu, a wizerunkowe zależą od jawności orzeczeń i od tego, jak bank odpowiada na oświadczenia klientów. Dla konsumenta decyduje treść jego własnej umowy.
