Skutki SKD dla wizerunku banku wynikają z tego, że każda uznana sankcja kredytu darmowego pozbawia instytucję przychodu z konkretnej umowy, a spory o nią bywają opisywane publicznie. Poniżej porządkujemy, co sankcja oznacza dla banku od strony prawnej i finansowej, jak wygląda jawność orzeczeń i jak kredytodawcy mogą ograniczać ryzyko. Tekst jest informacyjny i nie ocenia żadnej konkretnej instytucji.
Co sankcja oznacza dla kredytodawcy
Zgodnie z art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim, jeżeli bank lub firma pożyczkowa naruszyli jeden z wymienionych tam przepisów, klient po złożeniu pisemnego oświadczenia oddaje udostępnione środki bez odsetek i innych kosztów. Dla instytucji oznacza to, że w danej umowie odzyskuje udostępniony kapitał, ale nie zarabia na odsetkach ani prowizji.
Umowa nie może tego skutku wyłączyć. Art. 47 stanowi, że postanowienia umowne nie mogą wyłączać ani ograniczać uprawnień konsumenta przewidzianych w ustawie. Kredytodawca zachowuje natomiast prawo do kosztów ustanowienia zabezpieczenia przewidzianych w umowie (art. 45 ust. 4).
Skutki finansowe: jedna umowa a cały portfel
Pojedyncza sankcja dotyczy jednej umowy. Ryzyko rośnie jednak wtedy, gdy ten sam wzorzec umowy był stosowany wobec licznych klientów, bo ta sama wada może zostać podniesiona w wielu sprawach. Tak jest przy postanowieniach, o których wypowiedziały się ostatnio TSUE i Sąd Najwyższy.
- W wyroku z 23 kwietnia 2026 r. (C-744/24) Trybunał uznał, że dyrektywa 2008/48/WE sprzeciwia się oprocentowaniu kwot przeznaczonych na pokrycie kosztów kredytu, np. prowizji albo składki ubezpieczeniowej.
- W wyroku z 8 lipca 2026 r. (II CSKP 89/26) SN przywołał to orzeczenie i uznał naliczanie odsetek od prowizji za niezgodne z ustawą i dyrektywą.
- W wyroku z 13 lutego 2025 r. (C-472/23) TSUE wskazał, że postanowienia o zmianie opłat, których przesłanek konsument nie jest w stanie zweryfikować, mogą naruszać obowiązek informacyjny.
Spraw o SKD nie prowadzą wyłącznie sami kredytobiorcy. W obu sprawach C-472/23 i II CSKP 89/26 roszczeń dochodził podmiot, który nabył wierzytelność od konsumenta. Szerzej o skali zjawiska piszemy w tekście o tym, że rośnie liczba pozwów w sprawach SKD.
Jakie są skutki SKD dla wizerunku banku?
Wizerunek kredytodawcy kształtuje się m.in. przez to, co klient przeczyta o jego umowach. Orzeczenia w sprawach o SKD są publikowane, ale w różnej formie. W uzasadnieniu wyroku II CSKP 89/26 opublikowanym w bazie orzeczeń SN pozwany występuje jako "Bank spółka akcyjna w W.". W orzeczeniu TSUE w sprawie C-472/23 bank oznaczono inicjałami, a w wyroku C-744/24 podano jego pełną nazwę.
Na postrzeganie banku wpływa też to, jak odpowiada na oświadczenie klienta. Jasne pismo z uzasadnieniem stanowiska, niezależnie od tego, czy kredytodawca oświadczenie uznaje, pozwala klientowi zrozumieć sytuację i ocenić dalsze kroki.
Nadzór i ochrona konsumentów
Praktyki instytucji udzielających kredytów konsumenckich mogą być przedmiotem działań Prezesa UOKiK. Co może wynikać z jego rozstrzygnięcia ze stycznia 2026 r., piszemy w artykule o tym, jaki wpływ na SKD może mieć decyzja UOKiK. Informacja o możliwości reklamacji i wniosku do Rzecznika Finansowego jest też częścią zawiadomienia o zmianie umowy (art. 30a ust. 1 pkt 2).
Reklamacja jako sprawdzian obsługi
Jeżeli klient zgłasza zastrzeżenia w formie reklamacji, podmiot rynku finansowego odpowiada bez zbędnej zwłoki, nie później niż w 30 dni od jej otrzymania (art. 6 ustawy o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego). W szczególnie skomplikowanych sprawach termin może się wydłużyć, ale nie ponad 60 dni, a klient dostaje wyjaśnienie przyczyny opóźnienia (art. 7).
Odpowiedź powinna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne oraz wskazanie odpowiednich fragmentów umowy albo wzorca (art. 9). Gdy termin nie zostanie dotrzymany, reklamację uważa się za rozpatrzoną zgodnie z wolą klienta (art. 8). To, jak instytucja wywiązuje się z tych obowiązków, klient widzi bezpośrednio, więc ma to wpływ na jej odbiór. Samo oświadczenie o skorzystaniu z SKD jest odrębną czynnością przewidzianą w art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim.
Jak kredytodawcy mogą ograniczać ryzyko SKD
Orzeczenia z lat 2025 i 2026 wskazują konkretne obszary, które kredytodawca może uporządkować we wzorcach umów:
- Oprocentowanie tylko od całkowitej kwoty kredytu. TSUE zaznaczył w wyroku C-744/24, że kredytodawca może zamiast odsetek od kosztów przyjąć odpowiednio wyższą stopę oprocentowania.
- Harmonogram, który pokazuje prowizję jako koszt, a nie część kapitału, na co zwrócił uwagę SN w sprawie II CSKP 89/26.
- Przesłanki zmiany opłat opisane tak, żeby klient mógł sprawdzić ich wystąpienie i wpływ na koszty.
- Poprawnie wyliczone RRSO i całkowita kwota do zapłaty, z podaniem założeń (art. 30 ust. 1 pkt 7).
Zmiana wzorców działa na przyszłość. Umowy już zawarte ocenia się według ich treści z dnia podpisania, dlatego dla kredytobiorcy ważniejsze od polityki banku jest to, co zawiera jego własna umowa.
Co to oznacza dla kredytobiorcy
Skorzystanie z SKD to uprawnienie ustawowe, a nie ocena banku. Klienci pytają często, czy po złożeniu oświadczenia kredytodawca może zmienić warunki współpracy. Odpowiadamy na to w tekście czy po zastosowaniu SKD bank może odmówić świadczenia usług.
Jeżeli chcesz, żeby adwokat ocenił Twoją umowę pod kątem przepisów z art. 45 ust. 1, skontaktuj się z kancelarią.
