Czy można wygrać sprawę o sankcję kredytu darmowego? Tak, sądy uwzględniają powództwa oparte na art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim, ale wynik zawsze zależy od treści konkretnej umowy, dowodów i terminów. Orzecznictwo z lat 2025-2026 wyjaśniło kilka spornych kwestii, nie wszystkie na korzyść konsumentów. Poniżej opisujemy, co przesądza o rozstrzygnięciu i co mówią najważniejsze wyroki.
Od czego zależy, czy można wygrać sprawę o SKD?
Wygrana w sprawie o SKD wymaga spełnienia łącznie czterech warunków, które sąd bada kolejno:
- umowa jest kredytem konsumenckim w rozumieniu ustawy, czyli mieści się w limicie kwoty z art. 3 i nie należy do wyłączeń z art. 4,
- kredytodawca naruszył co najmniej jeden z przepisów wymienionych w art. 45 ust. 1: art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 pkt 1-8, 10, 11, 14-17, art. 31-33, art. 33a albo art. 36a-36c,
- konsument złożył kredytodawcy pisemne oświadczenie o skorzystaniu z sankcji,
- oświadczenie złożono przed upływem roku od dnia wykonania umowy (art. 45 ust. 5).
Sąd Najwyższy w wyroku z 8 lipca 2026 r. (II CSKP 89/26) wskazał, że dla skutecznego skorzystania z sankcji wystarczy wykazanie jednego z naruszeń z art. 45 ust. 1. Nie trzeba udowadniać wszystkich.
Co z wyroków TSUE wynika dla szans w sprawie o SKD?
Z wyroków TSUE wynika, że nie każde uchybienie wystarcza do sankcji: liczy się to, czy brak albo błąd w danych mógł wpłynąć na ocenę przez konsumenta, ile go kosztuje umowa. Wyrok z 13 lutego 2025 r. (C-472/23) bywa przedstawiany jako jednoznacznie korzystny dla kredytobiorców, a jego treść jest bardziej złożona. Trybunał orzekł, że:
- RRSO zawyżona tylko dlatego, że część postanowień umowy uznano później za nieuczciwe, sama w sobie nie narusza obowiązku informacyjnego,
- umowa, która wymienia okoliczności uzasadniające podwyżkę opłat, ale konsument nie jest w stanie sprawdzić ich wystąpienia ani wpływu na wysokość obciążeń, narusza obowiązek informacyjny, o ile może to podważyć ocenę zakresu jego zobowiązania,
- jednolita sankcja w postaci utraty odsetek i opłat, niezależnie od wagi naruszenia, jest zgodna z dyrektywą, pod tym samym warunkiem.
Wyrok z 23 kwietnia 2026 r. (C-744/24) dotyczył oprocentowania kwot przeznaczonych na pokrycie wydatków związanych z umową, na przykład składki ubezpieczeniowej. Trybunał uznał, że dyrektywa 2008/48/WE sprzeciwia się warunkom, które przewidują naliczanie odsetek od takich kwot. O tym, czy w danej sprawie przysługuje SKD, rozstrzyga jednak sąd krajowy.
Co wynika z wyroku Sądu Najwyższego II CSKP 89/26?
Z wyroku II CSKP 89/26 wynika, że odsetki od kosztów kredytu i kilka innych zapisów umowy mogą dawać podstawę do sankcji, choć samo orzeczenie nie zakończyło sporu. Sprawa dotyczyła kredytu konsolidacyjnego z 2017 r., w którym odsetki naliczano także od skredytowanej prowizji. Sąd rejonowy uwzględnił powództwo, sąd drugiej instancji je oddalił, a Sąd Najwyższy uchylił ten wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd, do którego wróciła, jest związany wykładnią prawa dokonaną w niej przez Sąd Najwyższy (art. 39820 kodeksu postępowania cywilnego).
Tabela odpowiada na pytanie, które naruszenia SN wskazał w uzasadnieniu jako mogące prowadzić do sankcji.
| Naruszenie | Podstawa |
|---|---|
| Naliczanie odsetek od prowizji | ustawa i dyrektywa |
| Harmonogram, który "ukrywa" prowizję w części kapitałowej raty zamiast ją wyodrębnić | art. 30 ust. 1 pkt 8 |
| Zmiana opłat oparta na okolicznościach, których konsument nie może zweryfikować albo które zależą wyłącznie od woli banku | art. 30 ust. 1 pkt 10 |
| Zapis o odstąpieniu od umowy sugerujący, że konsument zwraca także prowizję | art. 54 ustawy |
Z tabeli wynika, że SN ocenił nie jeden zapis, lecz kilka elementów umowy, od harmonogramu po zasady odstąpienia. O innych rozstrzygnięciach sądów piszemy w tekście czy w polskich sądach zapadły wyroki w sprawach o sankcję kredytu darmowego.
Jakie pytania o SKD czekają na odpowiedź Sądu Najwyższego?
Według stanu na 4 listopada 2026 r. na odpowiedź Sądu Najwyższego czekały zagadnienia z dwóch spraw, III CZP 15/25 i III CZP 3/25, w tym to, od kiedy liczyć roczny termin z art. 45 ust. 5. W postanowieniu z 30 lipca 2025 r. (III CZP 15/25) przedstawiono mu m.in. kwestie, czy sąd bada z urzędu wszystkie przyczyny sankcji, także niewskazane w oświadczeniu, i czy abuzywność klauzuli może być podstawą SKD. SN zawiesił to postępowanie, podobnie jak sprawę III CZP 3/25 (orzeczenie z 23 września 2025 r.), do czasu wyroków TSUE. Rzecznik generalny TSUE zaproponował w opinii z 11 czerwca 2026 r. (C-831/24), żeby sąd badał z urzędu także braki, których konsument nie wskazał, ale wyroku w tej sprawie jeszcze nie ma. Dopóki te pytania są otwarte, sądy niższych instancji mogą oceniać je różnie.
Co zwiększa szanse w sporze o sankcję kredytu darmowego?
Szanse w sporze zwiększają kompletne dokumenty i zarzuty powiązane z konkretnymi przepisami, bo sąd rozstrzyga na podstawie pism, które strony mu przedstawią. Potrzebne są umowa z załącznikami, formularz informacyjny, historia spłat, oświadczenie o SKD z dowodem doręczenia i harmonogram, który konsument może dostać na wniosek, w każdym czasie i bez opłat (art. 37 ust. 1).
Ogólne stwierdzenie, że umowa "zawiera błędy", nie wystarczy. Każdy zarzut trzeba powiązać z określonym postanowieniem umowy i konkretnym punktem art. 30 ust. 1 albo innym przepisem z listy w art. 45 ust. 1. Pierwszym krokiem jest więc rzetelna ocena, czy umowa kwalifikuje się do sankcji.
Czy sprawa o SKD musi trafić do sądu?
Sprawa o SKD nie musi trafić do sądu, bo spór może skończyć się wcześniej, na przykład po reklamacji. Bank odpowiada na nią w ciągu 30 dni, w szczególnie skomplikowanych przypadkach najpóźniej w 60 dni (art. 6 i 7 ustawy o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego). Gdy nie dotrzyma terminu, reklamację uważa się za załatwioną zgodnie z wolą klienta (art. 8). Po odmowie można złożyć wniosek do Rzecznika Finansowego albo wszcząć przed nim postępowanie polubowne, w którym klient uiszcza opłatę 50 zł.
Zdarza się też, że stanowisko banku zmienia się w trakcie procesu. W sprawie C-744/24 bank poinformował pismem z 20 listopada 2025 r., że przychylił się do żądania powoda; sąd odsyłający wyjaśnił, że postępowanie nadal się toczy (pkt 26 wyroku).
Jakie ryzyko i koszty niesie spór sądowy o SKD?
Proces o SKD niesie ryzyko obciążenia wydatkami przeciwnika, bo strona przegrywająca sprawę jest obowiązana zwrócić mu, na jego żądanie, koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i obrony (art. 98 § 1 kodeksu postępowania cywilnego). Przed złożeniem pozwu dobrze więc zestawić możliwą kwotę z przewidywanymi obciążeniami; opisujemy je w tekście ile kosztuje pozew o sankcję kredytu darmowego. Kolejne etapy procesu omawiamy w artykule o tym, jak przebiega postępowanie sądowe w sprawie SKD. Jeżeli chcesz, żeby adwokat ocenił Twoją umowę, zanim zdecydujesz o sprawie w sądzie, skontaktuj się z kancelarią.
Sprawę o SKD można wygrać, gdy umowa jest kredytem konsumenckim, zawiera choć jedno naruszenie z art. 45 ust. 1, a oświadczenie złożono na piśmie przed upływem roku od wykonania umowy. Sposób liczenia tego roku według stanu na 4 listopada 2026 r. czekał na rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego, więc przy spłaconej umowie nie warto zwlekać.
