Ustawa mająca ograniczyć SKD nie została uchwalona. Według stanu na 26 września 2026 r. sankcję kredytu darmowego nadal reguluje art. 45 ustawy z 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1362), a w Sejmie obecnej kadencji nie ma druku z nową ustawą o kredycie konsumenckim. Zmiany w zasadach sankcji przewidywał rządowy projekt przygotowany przez Prezesa UOKiK, ale prace nad nim w tej formie zostały wstrzymane. Rozwiązania opisane niżej pochodzą z wersji projektu z 17 kwietnia 2026 r.
Skąd wziął się projekt nowej ustawy o kredycie konsumenckim?
Projekt nowej ustawy powstał, bo Polska musi wdrożyć unijny akt 2023/2225 w sprawie umów o kredyt konsumencki (nazywany CCD2), który uchyla dyrektywę 2008/48/WE. Projekt trafił do wykazu prac legislacyjnych Rady Ministrów pod numerem UC82, a jako wnioskodawcę Rządowe Centrum Legislacji wskazuje Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (nie, jak czasem się podaje, Ministerstwo Sprawiedliwości). Art. 168 projektu przewidywał wejście ustawy w życie z dniem 20 listopada 2026 r.
Na jakim etapie są prace nad projektem UC82?
Według stanu na 26 września 2026 r. projekt nie przeszedł etapu Rady Ministrów i nie został skierowany do Sejmu. Kolejne kroki wynikają z dokumentów opublikowanych na stronie Rządowego Centrum Legislacji.
| Data | Etap prac |
|---|---|
| 7 lipca 2025 r. | pierwsza publikacja projektu |
| 25 lutego 2026 r. | wersja po uzgodnieniach, konsultacjach i opiniowaniu |
| 17 kwietnia 2026 r. | skierowanie do Komitetu do Spraw Europejskich |
| 18 maja 2026 r. | Prezes Rady Ministrów odwołał upoważnienie Prezesa UOKiK do prowadzenia prac nad wdrożeniem obu dyrektyw |
| 22 maja 2026 r. | sekretariat Komitetu do Spraw Europejskich poinformował o wycofaniu projektu z prac komitetu |
Z zestawienia wynika, że projekt zatrzymał się na etapie Komitetu do Spraw Europejskich, przed przyjęciem przez Radę Ministrów. Prezes UOKiK napisał w odpowiedzi, że nie ma wiedzy o organie, który przejmie prace, ani o dalszych planach. Nie wiadomo więc, czy kolejny projekt powtórzy rozwiązania opisane niżej.
Co projekt zmieniał w sankcji kredytu darmowego?
Projekt zastępował jedną reakcję na wszystkie naruszenia kilkoma poziomami sankcji, które opisywał art. 66:
- pełna sankcja (zwrot bez odsetek i pozostałych kosztów) za naruszenie obowiązków co do treści umowy i przepisów wymienionych w art. 66 ust. 4,
- nowa podstawa pełnej sankcji za udzielenie finansowania bez uzyskania od konsumenta informacji o dochodach i wydatkach, bez sprawdzenia baz danych albo bez udokumentowania oceny zdolności kredytowej (art. 66 ust. 5),
- sankcja łagodniejsza za część naruszeń: konsument zwraca kapitał z połową odsetek umownych, bez innych kosztów (art. 66 ust. 6),
- miarkowanie przez sąd w przypadkach z ust. 6: gdy kredytodawca nie uzna oświadczenia, sąd na żądanie uczestnika sporu może określić inny wymiar odsetek i opłat, nie wyższy niż całkowity koszt, biorąc pod uwagę okoliczności, wagę naruszenia i słuszne interesy stron (art. 66 ust. 7).
Sposób liczenia terminu na złożenie oświadczenia projekt również zmieniał, co pokazuje porównanie z ustawą z 2011 r.
| Rodzaj umowy | Ustawa z 2011 r. (art. 45 ust. 5) | Projekt z 17 kwietnia 2026 r. (art. 66 ust. 11) |
|---|---|---|
| Umowa na czas oznaczony | rok od dnia wykonania umowy | rok od upływu terminu spłaty określonego w umowie |
| Umowa na czas nieoznaczony | rok od dnia wykonania umowy | 10 lat od zawarcia umowy |
Z tabeli wynika, że w umowach na czas oznaczony roczny termin startowałby od zaplanowanej daty spłaty, a nie od dnia faktycznego wykonania zobowiązania. Opis "ustawy ograniczającej SKD" jest więc uproszczeniem. Projekt łagodził skutki części naruszeń, ale jednocześnie dodawał sankcję za brak rzetelnej oceny zdolności kredytowej, której art. 45 nie przewiduje.
Czy nowe przepisy objęłyby umowy już zawarte?
Nowe przepisy co do zasady nie objęłyby umów już zawartych, bo według art. 161 ust. 2 projektu do umów sprzed wejścia nowej ustawy w życie stosuje się dotychczasowe regulacje (z wyjątkiem części zasad dla umów na czas nieoznaczony, art. 161 ust. 3). Postępowania sądowe wszczęte i niezakończone przed tym dniem również miały toczyć się według dotychczasowych reguł (art. 161 ust. 5). Obawa, że nowe prawo "zamknie drogę" do SKD dla starszych umów, nie miała więc oparcia w treści projektu, choć jego następca może to uregulować inaczej.
Jak na tle projektu wygląda orzecznictwo w sprawach SKD?
Sądy stosują art. 45 ustawy z 2011 r., a TSUE i Sąd Najwyższy nie wymagają stopniowania sankcji, które przewidywał projekt. W sprawie C-472/23 TSUE uznał, że dyrektywa 2008/48/WE nie sprzeciwia się jednolitej sankcji, niezależnie od indywidualnej wagi naruszenia, o ile uchybienie może podważyć możliwość oceny przez konsumenta zakresu jego zobowiązania. Szerzej omawiamy to w tekście o wyroku TSUE z 13 lutego 2025 r.
Sąd Najwyższy 8 lipca 2026 r. (II CSKP 89/26) wskazał, że do skorzystania z SKD wystarczy jedno naruszenie z art. 45 ust. 1, i uznał naliczanie odsetek od prowizji za niezgodne z ustawą oraz dyrektywą. Przegląd tej linii zebraliśmy w artykule o tym, jakie jest orzecznictwo Sądu Najwyższego w sprawach SKD.
Co stan prac nad projektem oznacza dla kredytobiorców?
Dla kredytobiorców stan prac oznacza, że obowiązują przepisy ustawy z 2011 r.: warunki z art. 45 ust. 1 i roczny termin z art. 45 ust. 5, dopóki nowa ustawa nie zostanie uchwalona i ogłoszona. Jeśli rozważasz SKD, sprawdź przede wszystkim, kiedy można skorzystać z sankcji kredytu darmowego, i datę spłaty ostatniej raty.
Stan prac legislacyjnych można śledzić na stronie Rządowego Centrum Legislacji (projekt UC82) i w wykazie druków sejmowych, o czym piszemy w tekście o tym, gdzie szukać najnowszych informacji w sprawie SKD. Jeżeli chcesz, żeby adwokat ocenił Twoją umowę pod kątem art. 45, skontaktuj się z naszą kancelarią.
Projekt UC82 nie zmienił sytuacji kredytobiorców, którzy podpisali umowy według ustawy z 2011 r., a w wersji z 17 kwietnia 2026 r. art. 161 ust. 2 utrzymywał dla nich dotychczasowe regulacje. O SKD decydują więc art. 45 i dzień wykonania umowy, od którego biegnie rok na złożenie oświadczenia.
