Czy sankcja kredytu darmowego jest ryzykowna? Samo złożenie oświadczenia jest wykonaniem uprawnienia z art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim i nie narusza umowy. Ryzyko pojawia się dopiero wtedy, gdy bank nie uzna oświadczenia, a konsument przestanie spłacać raty, spóźni się z terminem albo przegra proces. Poniżej zebraliśmy te sytuacje i to, jak je ograniczyć.
Na czym polega SKD i co zmienia oświadczenie?
SKD polega na tym, że po pisemnym oświadczeniu konsument zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów należnych drugiej stronie, w terminie i w sposób ustalony w umowie, jeżeli bank naruszył jeden z przepisów wymienionych w art. 45 ust. 1. Sąd Najwyższy w wyroku z 8 lipca 2026 r. (II CSKP 89/26) potwierdził, że wystarcza wykazanie jednego naruszenia z tego katalogu.
Oświadczenie nie kończy umowy. Konsument spłaca dalej kapitał według harmonogramu, a spór dotyczy tego, czy bankowi należą się odsetki i pozostałe koszty.
Jak banki odpowiadają na oświadczenie o SKD?
Banki odpowiadają na oświadczenie na jeden z trzech sposobów:
- uznanie oświadczenia i przeliczenie kredytu,
- odmowa z uzasadnieniem, że umowa spełnia wymogi ustawy,
- propozycja ugody, na przykład zwrot części prowizji albo obniżenie rat.
Ugodę trzeba czytać uważnie. Klauzula zrzeczenia się dalszych roszczeń zamyka drogę do sądu także wtedy, gdy przy sankcji należałoby się więcej. Jak postąpić po negatywnej odpowiedzi, opisujemy w tekście co zrobić, jeśli bank odmówi SKD.
Między odmową a pozwem jest jeszcze droga pozasądowa. Konsument może złożyć reklamację, na którą bank odpowiada w ciągu 30 dni (w szczególnie skomplikowanych sprawach najpóźniej w 60 dni), a po jej nieuwzględnieniu wniosek do Rzecznika Finansowego. Udział banku w postępowaniu przed Rzecznikiem jest obowiązkowy, ale jego zakończenie ugodą zależy od woli obu stron.
Ryzyko 1: co grozi za przerwanie spłaty rat?
Za przerwanie spłaty grozi wezwanie do zapłaty, a potem rozwiązanie umowy przez bank, i właśnie te skutki są zwykle dotkliwsze niż samo oświadczenie. Jeżeli bank nie uzna sankcji i wylicza raty z odsetkami, a konsument przestanie płacić, powstaje zaległość. Według art. 75c prawa bankowego bank wzywa wtedy do zapłaty z terminem co najmniej 14 dni roboczych i informuje o możliwości złożenia wniosku o restrukturyzację.
Bank może rozwiązać umowę z powodów wskazanych w art. 75 ust. 1 prawa bankowego: gdy klient nie dotrzymał warunków, na jakich dostał finansowanie, albo utracił zdolność kredytową. Od doręczenia takiego pisma do rozwiązania umowy mija co najmniej 30 dni. Szczegóły są w artykule o tym, czy bank może wypowiedzieć umowę po złożeniu oświadczenia o SKD.
Ryzyko 2: kiedy mija termin na oświadczenie o SKD?
Termin na oświadczenie mija po roku od dnia wykonania umowy, bo wtedy uprawnienie do sankcji wygasa (art. 45 ust. 5). Nie jest to przedawnienie roszczenia o zwrot pieniędzy, tylko termin, po którym oświadczenia nie da się już skutecznie złożyć. Od kiedy go liczyć, budzi spory: według stanu na 4 listopada 2026 r. pytania w tej sprawie czekały w Sądzie Najwyższym (III CZP 3/25 i III CZP 15/25), a postępowania były zawieszone do czasu rozstrzygnięć TSUE. Przy kredycie spłaconym jakiś czas temu oświadczenie dobrze wysłać bez zwłoki i zachować dowód daty doręczenia.
Ryzyko 3: co oznacza przegrana w sądzie?
Przegrana w sądzie oznacza obowiązek zwrotu przeciwnikowi kosztów procesu, w tym wynagrodzenia jego pełnomocnika (art. 98 § 1 k.p.c.). Sąd bada, czy naruszenie rzeczywiście mieści się w katalogu art. 45 ust. 1, i ocenia treść umowy z dnia jej zawarcia. Gdy spór dotyczy wyliczeń, na przykład RRSO, sąd może dopuścić dowód z opinii biegłego, co wydłuża postępowanie.
Znaczenie mają też wyroki TSUE: w sprawie C-472/23 z 13 lutego 2025 r. Trybunał orzekł, że zawyżenie RRSO wynikające wyłącznie z postanowień uznanych później za niedozwolone nie jest samo w sobie naruszeniem obowiązku informacyjnego. To, czy proces się zwróci, zależy od wartości sporu i jakości zarzutów, o czym więcej w tekście o tym, czy pozew o SKD w danym przypadku się opłaca.
Ryzyko 4: dlaczego zbyt ogólne oświadczenie osłabia sprawę?
Zbyt ogólne oświadczenie łatwo zakwestionować, bo katalog naruszeń w art. 45 ust. 1 jest zamknięty, co podkreślają sądy powszechne, na przykład Sąd Rejonowy w Pleszewie w wyroku z 22 czerwca 2023 r. (I C 59/23). Pismo, które nie wskazuje żadnego konkretnego uchybienia albo powołuje się na przepis spoza tej listy, ma słabą podstawę. Otwarte pozostaje, czy sąd może sam badać naruszenia, których konsument nie wymienił w oświadczeniu. Kwestia ta należy do pytań w sprawie III CZP 15/25, według stanu na 4 listopada 2026 r. zawieszonej. Rzecznik generalny TSUE zaproponował wprawdzie w opinii z 11 czerwca 2026 r. (C-831/24) badanie z urzędu, ale wyroku jeszcze nie ma, więc bezpieczniej opisać zarzuty dokładnie już na początku.
Ryzyko 5: czy oświadczenie wpływa na zdolność kredytową i relacje z bankiem?
Ustawa nie łączy złożenia oświadczenia z żadnymi skutkami dla innych produktów konsumenta. Bank nie ma jednak obowiązku udzielić kolejnego finansowania i przed decyzją ocenia zdolność kredytową. Po odmowie można na podstawie art. 70a prawa bankowego złożyć wniosek o pisemne wyjaśnienie tej oceny, bank odpowiada w ciągu 30 dni. Zależności między sporem a danymi w BIK omawiamy w tekście SKD a zdolność kredytowa i BIK.
Jak ograniczyć ryzyko przed złożeniem oświadczenia?
Przed wysłaniem pisma pomaga pięć kroków:
- sprawdzić, czy zarzut dotyczy przepisu z katalogu art. 45 ust. 1,
- ustalić datę wykonania umowy i nie odkładać oświadczenia,
- zaplanować spłatę rat na czas sporu,
- zachować kopię oświadczenia i dowód doręczenia,
- przed podpisaniem ugody sprawdzić, czy zawiera zrzeczenie się roszczeń.
Sankcja nie daje gwarancji wyniku, ale przy dobrze przygotowanej sprawie ryzyko da się ocenić z góry. Jeżeli chcesz, żeby adwokat przejrzał Twoją umowę przed złożeniem oświadczenia, skontaktuj się z kancelarią.
Samo oświadczenie o SKD nie jest ryzykowne, bo wykonuje uprawnienie z ustawy i nie narusza umowy. Zagrożenie niosą przerwana spłata, spóźnione albo zbyt ogólne pismo i przegrany proces, a każde z nich da się ograniczyć przed wysłaniem oświadczenia.
