Większość umów kredytowych zawiera zapisy umożliwiające ich wypowiedzenie, gdy jedna ze stron naruszy warunki współpracy. W ostatnim czasie pojawia się jednak coraz więcej przypadków, w których banki wypowiadają umowy po otrzymaniu od klienta oświadczenia o SKD. Czy to zgodne z prawem oraz jaka przyświeca temu intencja banku?
Dlaczego banki wypowiadają umowy po otrzymaniu oświadczenia o SKD
Banki wypowiadają umowy kredytowe głównie wtedy, gdy kredytobiorca przestaje regulować raty. W takiej sytuacji bank uznaje, że istnieje ryzyko braku spłaty i dąży do odzyskania należności. Wypowiedzenie umowy powoduje, że cała kwota kredytu staje się natychmiast wymagalna. Zdarza się, że banki wypowiadają umowy także w innych okolicznościach, na przykład gdy kredytobiorca złoży oświadczenie o sankcji kredytu darmowego, próbując w ten sposób zminimalizować ryzyko poniesienia strat. Jest to forma wywierania presji na kredytobiorcy.
Jednak samo złożenie oświadczenia o SKD nie stanowi podstawy do wypowiedzenia umowy. Bank musi mieć konkretną przyczynę, określoną w umowie, by móc ją wypowiedzieć. Jeśli kredytobiorca nadal spłaca raty, nawet gdy złożył wniosek o darmowy kredyt, bank nie ma podstaw do wypowiedzenia umowy. W przypadku, gdy sąd zawiesi obowiązek płacenia odsetek, a kredytobiorca przestanie je płacić zgodnie z orzeczeniem sądu, bank również nie może wypowiedzieć umowy z tego powodu.
Zdarza się jednak, że bank szuka pretekstu, by uznać, że warunki umowy zostały naruszone. Przykładem może być zaległość nawet w jednej racie albo odmowa zapłaty kosztów pozaodsetkowych, których obowiązek został zakwestionowany. Celem takich działań jest ograniczenie skutków finansowych sankcji darmowego kredytu. W praktyce jednak takie wypowiedzenia bywają oceniane przez sądy jako bezzasadne. Nie bez znaczenia pozostaje fakt, że instytucje finansowe próbują w ten sposób utrudnić kredytobiorcom skuteczne dochodzenie uprawnień wynikających z przepisów konsumenckich.
Czy po rozwiązaniu umowy można jeszcze ubiegać się o SKD
Tak, kredytobiorca może skorzystać z sankcji kredytu darmowego nawet po rozwiązaniu umowy kredytowej. Zgodnie z art. 45 ust. 5 ustawy o kredycie konsumenckim, konsument ma prawo złożyć oświadczenie o skorzystaniu z sankcji darmowego kredytu w terminie roku od dnia wykonania umowy. Wykonanie umowy rozumiane jest jako moment, w którym kredyt został spłacony w całości albo umowa została wypowiedziana i zobowiązania z niej wynikające przestały obowiązywać.
Oświadczenie można złożyć również w trakcie postępowania sądowego, jeśli bank skierował sprawę przeciwko kredytobiorcy. Warunkiem skutecznego skorzystania z SKD jest dochowanie rocznego terminu. Po jego upływie możliwość złożenia oświadczenia wygasa. Warto pamiętać, że odpowiednie przygotowanie dokumentacji znacząco zwiększa szanse na pozytywne rozpatrzenie sprawy.
Co zrobić gdy bank wypowie umowę
Po wypowiedzeniu umowy kredytowej przez bank warto sprawdzić, czy w dokumentach nie pojawiły się błędy formalne lub naruszenia przepisów ustawy o kredycie konsumenckim. Jeśli faktycznie bank pominął obowiązkowe informacje albo niewłaściwie naliczał koszty, kredytobiorca może złożyć oświadczenie o SKD. Szczególnie istotne jest to, czy prowizja była nieprawidłowo doliczana do kapitału kredytu, co często stanowi podstawę do skutecznego dochodzenia sankcji kredytu darmowego.
W przypadku pozytywnego rozpatrzenia takiego wniosku kredytobiorca zwraca tylko wypłacony kapitał, bez dodatkowych opłat, odsetek czy prowizji. Gdy bank odrzuci to oświadczenie, konsument ma możliwość obrony swoich praw w sądzie. Konieczne jest wtedy przygotowanie pozwu do sądu cywilnego, który zawiera szczegółowe uzasadnienie i dokumentację potwierdzającą nieprawidłowości w umowie kredytowej. W takiej sytuacji dobrze jest skonsultować sprawę z prawnikiem, który zna praktykę orzeczniczą i może pomóc ocenić realne szanse w sporze z instytucją finansową.
Czy wypowiedzenie umowy po złożeniu oświadczenia jest legalne
Sam fakt złożenia oświadczenia o SKD nie uprawnia banku do wypowiedzenia umowy kredytowej. Byłoby to możliwe tylko wtedy, gdyby kredytobiorca na przykład przestał spłacać raty lub odsetki. Praktyka wypowiadania umów po otrzymaniu takiego oświadczenia bywa formą wywierania presji na konsumentach i próbą uniknięcia skutków zastosowania sankcji darmowego kredytu.
Instytucje finansowe zdają sobie sprawę z tego, że systematyczne stosowanie wypowiedzeń umów może negatywnie wpłynąć na ich reputację i wiarygodność w oczach klientów oraz organów nadzorczych. Jednocześnie konsumenci, którzy znają swoje prawa, coraz częściej podejmują walkę o swoje interesy, świadomi tego, że przepisy ustawy o kredycie konsumenckim stoją po ich stronie. Mimo prób utrudniania tego procesu, sądy zwykle stają po stronie kredytobiorców, którzy w sposób uzasadniony domagają się realizacji swoich praw po odmowie banku.
