Jakie pożyczki mogą kwalifikować się do SKD? Każda pożyczka pieniężna udzielona osobie prywatnej przez przedsiębiorcę w ramach jego działalności, do kwoty 255 550 zł, o ile nie należy do wyjątków z ustawy o kredycie konsumenckim. Dotyczy to umów zawartych z bankiem, instytucją pożyczkową i SKOK-iem. Do sankcji potrzebne jest jednak jeszcze naruszenie jednego z obowiązków wymienionych w art. 45 ust. 1.
Kiedy pożyczka kwalifikuje się do sankcji kredytu darmowego?
Pożyczka kwalifikuje się do SKD, gdy udziela jej przedsiębiorca w ramach działalności, bierze ją konsument, a kwota nie przekracza 255 550 zł. Ustawa wprost zalicza umowę pożyczki do umów o kredyt konsumencki (art. 3 ust. 2 pkt 1). Trzy warunki wynikają z przepisów: pożyczającym jest przedsiębiorca, który udziela finansowania w ramach swojej działalności (art. 5 pkt 2), pożyczkobiorca występuje jako konsument, a suma nie przekracza 255 550 zł albo równowartości w innej walucie (art. 3 ust. 1).
Po złożeniu pisemnego oświadczenia konsument zwraca pożyczkę bez odsetek i innych kosztów, w terminie i w sposób ustalony w umowie (art. 45 ust. 1). Gdy brakuje w niej zasad spłaty, zwrot następuje w równych ratach miesięcznych od dnia zawarcia umowy (art. 45 ust. 2). Uprawnienie wygasa po upływie roku od dnia wykonania umowy (art. 45 ust. 5).
Czy pożyczki gotówkowe i konsolidacyjne podlegają SKD?
Klasyczna pożyczka gotówkowa i konsolidacyjna podlegają ustawie na ogólnych zasadach, więc SKD może je objąć. Najczęściej analizuje się w nich RRSO i całkowitą kwotę do zapłaty (art. 30 ust. 1 pkt 7), warunki zmiany opłat (pkt 10) oraz sposób naliczania odsetek. Szczegóły o wskaźniku RRSO opisujemy w tekście brak informacji o RRSO, kiedy przysługuje SKD.
Przy umowach z prowizją doliczoną do kwoty oprocentowanej znaczenie ma rozstrzygnięcie TSUE z 23 kwietnia 2026 r. (C-744/24). Odwołał się do niego Sąd Najwyższy w wyroku z 8 lipca 2026 r. (II CSKP 89/26), w sprawie dotyczącej kredytu konsolidacyjnego. Sam Trybunał nie orzekał o sankcji z art. 45, jej zastosowanie ocenia sąd krajowy. Treść tego orzeczenia i jego skutki dla prowizji i ubezpieczeń omawiamy w artykule o tym, dlaczego po wyroku TSUE banki nie mogą liczyć odsetek od kosztów kredytu.
Czy chwilówki podlegają SKD i jak działa limit pozaodsetkowych kosztów?
Chwilówki podlegają SKD, a szczególne znaczenie ma przy nich limit pozaodsetkowych kosztów z art. 36a, bo jego przekroczenie jest wymienione w art. 45 ust. 1. Gdy pożyczka trwa co najmniej 30 dni, maksimum wyznacza wzór: 10% całkowitej kwoty kredytu plus 10% tej sumy proporcjonalnie do liczby dni spłaty w roku. Przy okresie krótszym niż 30 dni granica wynosi 5% tej samej podstawy, a w każdym przypadku pozaodsetkowe koszty nie mogą przekroczyć jej 45%.
Jak działa wzór, pokazuje przykład rachunkowy dla pożyczki 1000 zł w roku liczącym 365 dni.
| Okres spłaty | Limit (zł) |
|---|---|
| 30 dni: 100 zł + (1000 zł × 30/365 × 10%) | 108,22 |
| 25 dni: 5% z 1000 zł | 50 |
Z tabeli wynika, że przy pożyczce 1000 zł koszty wyższe niż 108,22 zł za 30 dni albo niż 50 zł za 25 dni przekraczają ustawowe maksimum. Ustawa ogranicza też obchodzenie tej granicy przez odroczenie terminu albo udzielanie kolejnych pożyczek w ciągu 120 dni od wypłaty pierwszej (art. 36b i 36c).
Limitu nie stosuje się do debetu w rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowym prowadzonym przez bank lub SKOK ani do karty kredytowej, gdy finansujący jest jednocześnie jej wydawcą (art. 36d). Przy takich produktach przekroczenie wzoru z art. 36a nie może więc być podstawą sankcji, choć inne naruszenia z art. 45 ust. 1 nadal wchodzą w grę.
Czy zakupy na raty, raty 0% i odroczona płatność podlegają SKD?
Zakupy na raty podlegają SKD, a raty 0% i odroczona płatność tylko wtedy, gdy konsument ponosi jakiekolwiek koszty. Pożyczka ratalna na zakup towaru, w której kredytodawca płaci sprzedawcy, a kupujący zobowiązuje się mu to zwrócić, jest objęta ustawą (art. 3 ust. 2 pkt 4). Taka umowa powinna dodatkowo zawierać opis towaru lub usługi i cenę nabycia (art. 31 ust. 1), a naruszenie art. 31 również otwiera drogę do sankcji.
Przy ratach 0% i usługach typu "kup teraz, zapłać później" decydują koszty. Ustawy nie stosuje się, gdy konsument nie płaci oprocentowania ani żadnych innych kosztów (art. 4 ust. 1 pkt 1). Jeżeli jednak za odroczenie pobierana jest jakakolwiek opłata albo składka, umowa podlega ustawie (art. 3 ust. 2 pkt 3).
Kiedy SKD obejmuje limit w koncie i pożyczkę na remont?
SKD obejmuje limit w koncie zależnie od terminu spłaty, a pożyczkę na remont bez hipoteki także powyżej progu 255 550 zł. Kredyt odnawialny należy do umów objętych ustawą (art. 3 ust. 2 pkt 5), ale przy kredycie w rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowym znaczenie ma czas na spłatę. Gdy wynosi on do jednego miesiąca, art. 45 nie ma zastosowania (art. 4 ust. 2 pkt 2), przy okresie do trzech miesięcy albo na żądanie już tak (art. 4 ust. 2 pkt 3). Więcej w tekście o tym, czy SKD może dotyczyć kredytu odnawialnego.
Pożyczka na remont domu lub mieszkania bez zabezpieczenia hipotecznego jest objęta ustawą także powyżej progu 255 550 zł (art. 3 ust. 1a).
Co sprawdzić w umowie pożyczki?
W umowie pożyczki liczą się cztery rzeczy: podstawa naliczania odsetek, założenia RRSO, suma opłat na tle limitu ustawowego, a przy zakupie na raty opis towaru i jego cena. Przygotuj umowę z harmonogramem i historią wpłat. Zestaw pieniądze wypłacone do Twojej dyspozycji z sumą, od której liczone są odsetki. Zobacz też, czy RRSO i całkowita kwota do zapłaty mają podane założenia, oraz zsumuj opłaty i prowizje, żeby porównać je z limitem ustawowym.
Jakie pożyczki nie kwalifikują się do SKD?
Do SKD nie kwalifikuje się pięć rodzajów pożyczek i zobowiązań:
- pieniądze od osoby prywatnej, która nie działa jako przedsiębiorca, bo nie jest ona kredytodawcą w rozumieniu ustawy (art. 5 pkt 2),
- finansowanie zaciągnięte na potrzeby firmy, bo biorący nie występuje wtedy jako konsument,
- umowa bez oprocentowania i bez innych kosztów (art. 4 ust. 1 pkt 1),
- konsumencka pożyczka lombardowa (art. 4 ust. 1 pkt 8),
- zobowiązanie zabezpieczone na nieruchomości mieszkalnej, które podlega ustawie z 23 marca 2017 r. o kredycie hipotecznym.
Pełniejszy przegląd rodzajów umów znajdziesz w artykule o tym, jakich kredytów dotyczy SKD. Jeżeli chcesz, żeby adwokat sprawdził Twoją umowę pożyczki, skontaktuj się z kancelarią.
O tym, czy dana umowa mieści się w SKD, decydują najpierw strony i kwota: pożyczającym jest przedsiębiorca, biorącym konsument, a suma co do zasady nie przekracza 255 550 zł. Przy chwilówkach pierwszym sprawdzeniem jest limit pozaodsetkowych kosztów z art. 36a, przy pozostałych pożyczkach podstawa naliczania odsetek i RRSO.
